سياتيك چيست؟

سياتيك به درد پشت كه به خاطر مشكلي در عصب سياتيك ايجاد شده باشد گفته ميشود. سياتيك يك عصب بزرگ است كه از قسمت تحتاني پشت تا به پايين هر پا ادامه دارد. زماني كه چيزي به عصب سياتيك جراحتي يا فشاري به آن وارد مي آورد، مي تواند در پشت ايجاد درد كند و اين درد تا لگن، باسن و پاها پخش ميشود. تا 90 درصد كساني كه از درد سياتيك رنج مي برند بدون نياز به جراحي بهبود مي يابند.

سیاتیک-فتق دیسک

علائم سياتيك

رايج ترين علامت سياتيك درد در قسمت تحتاني پشت است كه به لگن، باسن و تا پايين پاها پخش ميشود. اين درد معمولا تنها بر روي يك پا تاثير مي گذارد و مي تواند در زمان نشستن، سرفه كردن يا عطسه كردن بدتر شود. ممكن است در پا احساس خواب رفتگي، ضعف يا حس خارش و سوزش گهگاهي باشد. علائم سياتيك معمولا به صورت ناگهاني ظاهر شده و براي چند روز تا چند هفته طول مي كشند.

سياتيك يا درد ديگر در پشت؟

تا 80 درصد مردم نوعي درد پشت را در طول زندگي خود تجربه مي كنند. اما اين درد هميشه به خاطر عصب سياتيك نيست. در بسياري از موارد، درد پشت در نتيجه كشيدگي بيش از اندزه يا كش آمدن عضلات در قسمت انتهايي پشت به وجود آمده اند. آنچه كه در اغلب موارد سياتيك را از متمايز مي سازد نحوه انتشار درد تا پايين پاها است. مي تواند مثل يك انقباض بد عضلاني باشد كه تا چند روز به طول مي انجامد.

چه كساني به سياتيك مبتلا ميشوند؟

اغلب كساني كه بين 30 تا 50 ساله هستند به آن مبتلا ميشوند. امكان ابتلاي زنان به اين مشكل در طول بارداري بسيار زياد است چرا كه با بزرگ تر شدن رحم به عصب سياتيك فشار وارد ميشود. علل ديگر عبارتند از فتق ديسك يا آرتریت دژنراتیو ستون فقرات.

فتق ديسك

متداولترين علت سياتيك يك فتق ديسك است. ديسكها همانند متكا ميان مهره هاي ستون فقرات عمل مي كنند. اين ديسكها با افزايش سن ضعيف تر شده و بيشتر مستعد آسيب ديدگي ميشوند. گاهي مركز ژل مانند يك ديسك به لايه خارجي خود فشار وارد آورده و آن را به ريشه هاي عصب سياتيك مي چسباند. از هر 50 نفر يك نفر در برهه اي از زندگي اش دچار ديسك فتق ميشود. تا يك چهارم آنها علائمي خواهند داشت كه حداقل 6 هفته باقي مي مانند.

تنگي مجراي نخاعي

فرسايش و كار طبيعي ستون فقرات ميتواند به تنگ شدن اين كانال منجر گردد اين تنگ شدن  مي تواند به ريشه عصب سياتيك فشار وارد آورد. تنگي مجراي نخاعي در بزرگسالان بالاي 60 سال رايج تر است.

تومورهاي ستون فقرات

در موارد نادر، فتق ديسك مي تواند در نتيجه رشد تومورها كه در داخل يا امتداد ستون فقرات يا عصب سياتيك رشد كرده اند ايجاد شده باشد. با رشد تورمورها ممكن است به اعصابي كه از ستون فقرات منشعب ميشوند فشار وارد شود.

سندروم پیریفورمیس

پیریفورمیس ماهيچه اي است كه كه در قسمت عمقي كپل قرار دارد. اين ماهيچه ستون فقرات را به بالاي استخوان ران متصل كرده و مستقيما تا عصب سياتيك ادامه دارد. اگر اين ماهيچه دچار اسپاسم گردد مي تواند به عصب سياتيك فشار وارد كرده و محرك علائم سياتيك باشد. سندروم پیریفورمیس بيشتر در زنان متداول است.

سندروم كيف چاق مي تواند محرك پیریفورمیس باشد

شايد به فركتان هم نرسد كه به همراه داشتن پول نقد زياد بتواند منبع يك درد باشد اما يك كيف چاق مي تواند محرك سندروم پیریفورمیس باشد. اين مشكل بيشتر در مرداني ديده ميشود كه كيف پول خود را در جيبهاي پشتي شلوار شان قرار مي دهند. با اين كار فشاري مزمن به عضله پیریفورمیس وارد ميشود و مي تواند در طول زمان عصب سياتيك را دردناك تر نمايد. مي توانيد از اين مشكل با نگه داشتن كيف پولتان در جيب جلوي خود پيشگيري نماييد.

التهاب ساکرولیایک

يك يا هر دو مفصل ساکرولیایک ممكن است دچار التهاب شود، نقطه اي كه در آن انتهاي ستون فقرات به لگن متصل ميشود. التهاب ساکرولیایک مي تواند به درد در كپلها، قسمتهاي تحتاني كمر شده و به پايين و انتهاي يك يا هر دو پا منتقل شود. اين درد مي تواند با ايستادن طولاني مدت يا بالا رفتن از پله ها بدتر شود. التهاب ساکرولیایک مي تواند به خاطر آرتورز، آسيب ديدگي، بارداري يا عفونت ايجاد شده باشد.

آسيب ديدگي يا عفونت

علل ديگر سياتيك عبارتند از التهاب، عفونت، آسيب ديدگي مثلا يك شكستگي. در كل، هر مشكلي كه سبب اذيت شدن يا فشرده شدن عصب سياتيك شود مي تواند علائم آن را تحريك نمايد. در برخي موارد هيچ دليل خاصي نمي تواند براي سياتيك يافت.

تشخيص سياتيك

معاينه: براي تشخيص اينكه سياتيك داريد، پزشك از شما خواهد پرسيد كه درد چگونه شروع ميشود و دقيقا در كجا قرار دارد. از شما خواسته ميشود چمباتمه بزنيد، بر روي پاشته يا انگشتان پا راه برويد يا بدون خم كردن زانو پاهايتان را بالا بياوريد. اين تست هاي عضله مي تواند به پزشكتان كمك كند تعيين كند آيا عصب سياتيك تحريك شده است يا خير.

عكسبرداري

پزشكتان ممكن است عكسبرداري هايي مثل ام.آر. آي را تجويز نمايد تا اطلاعات بيشتري در مورد محل و علت تحريك عصب بيابد. يك ام.آر.آي مي تواند طراز بودن ديسكهاي بين مهره ها، رباطها و ماهيچه ها را نشان دهد. يك سي تي اسكن كه از كنتراست رنگ استفاده يم كند نيز مي تواند تصوير مفيدي از ستون فقرات و اعصاب ارائه دهد. تعيين علت سياتيك مي تواند راهنمايي باشد براي دوره درمان. اشعه ايكس مي تواند ناهنجاريهاي استخواني را نشان دهد اما نمي تواند در تشخيص مشكلات عصبي كمكي نمايد.

عوارض مربوط به سياتيك

اگر دچار بي اختياري ادارار يا مدفوع شده ايد سريعا با پزشك خود تماس بگيريد. اين مي تواند نشانه اي از يك فوريت پزشكي باشد كه نيازمند جراحي براي پيشگيري از آسيب دائمي باشد. خوشبختانه، اين عارضه نادر است. در اغلب موارد بیماری خود به خود در عرض چند روز يا چند هفته از بين رفته و علائم دائمي بر جاي نمي گذارد.

تسكين سياتيك:

يخ و گرما

در خانه مي تواندي كارهايي براي كاهش درد سياتيك انجام دهيد. يك حوله گرم يا يك كيسه يخ مي تواند موثر باشد. از هر دو ساعت به مدت 20 دقيقه  گرما يا يخ راامتحان كنيد. امتحان كنيد و ببينيد كداميك در تسكين درد شما موثرتر است يا حتي مي توانيد از آنها به نوبت استفاده نماييد.

استفاده از دارو

تسكين دهنده هاي درد كه نيازي به نسخه ندارند مي توانند به صورت كوتاه مدت درد را كاهش دهند. استامينوفن و داروهاي ضد التهابي غير استروئيدي (NSAIDs)، مثل ايبوپروفن و ناپروكسن تا حدودي موثر هستند. پزشكتان ممكن است براي كاهش بيشتر التهاب يك داروي استروئيدي تزريق نمايد.

كشش

به محض اينكه سياتيك تان بهبود يافت سعي كنيد تحرك داشته باشيد. حركت داشتن در واقع مي تواند به كاهش التهاب و درد كمك نمايد. يك فيزيوتراپ مي تواند به شما نشان دهد كه چگونه به آرامي قسمت پايين پشت و ماهيچه همسترينگ (عقب ران) را بكشيد. تاي چي يا يوگا مي تواند به تثبيت ناحيه آسيب ديده و تقويت مغزتان كمك نمايد. بسته به مشكل پزشكي كه عامل سياتيك بوده، ممكن است برخي از ورزشهاي خاص تجويز نگردد. پزشكتان همچنين ممكن است راه رفتن هاي كوتاه مدت را توصيه نمايد.

تزريقات

در موارد جدي، پزشكتان ممكن است تزريق استروئيد به ستون فقرات را براي كاهش التهاب توصيه نمايند. در اين صورت دارو مستقيما به منطقه اي در اطراف عصب سياتيك رسانده ميشود.

جراحي

اگر سياتيك شما به علت فتق ديسك باشد و هنوز بعد از چهار تا شش هفته درد شديد سياتيك وجود داشته باشد، جراحي مي تواند يك گزينه باشد. جراح بخشي از فتق ديسك را بر مي دارد تا فشار از روي عصب سياتيك برداشته شود. در حدود 90 درصد بيماران با اين نوع جراحي از درد خلاص ميشوند. ديگر شيوه هاي جراحي مي توانند درد سياتيك حاصل از تنگي ستون فقرات را تسكين دهند.

بازتواني از سياتيك

بعد از جراحي پشت، عموما بايد از رانندگي، بلند كردن اشياء سنگين يا خم شدن به جلو براي مدت يك ماه اجتناب نماييد. پزشكتان ممكن است فيزيوتراپي براي كمك به تقويت عضلات پشت را پيشنهاد دهد. به محض بهبودي كامل شانس شما براي برگشتن به فعاليتهاي روزمره و طبيعي بسيار خوب است.

درمانهاي تكميلي

شواهدي وجود دارد مبني بر اين كه طب سوزني، ماساژ، يوگا و کایروپراکتیک مي تواند تا حدودي درد قسمت تحتاني پشت را كاهش دهد. اما براي تعيين اينكه آيا اين درمانها مفيد هستند يا خير نياز به تحقيقات بيشتري است.

پيشگيري از سياتيك

اگر يكبار دچار سياتيك شده ايد، اين احتمال وجود دارد كه دوباره به آن دچار شويد. اما مي توانيد براي كم كردن احتمال آن كارهايي انجام دهيد.

  • به صورت مرتب ورزش كنيد
  • قامت خود را در حالت مناسب نگه داريد
  • براي بلند كردن اشياء سنگين روي زانو خم شويد

با اين كارها مي توان از آسيب رسيدن به كمر كه منجر به سياتيك ميشود پيشگيري كرد.

دکتررضااسدی

پزشک، متخصص اپیدمیولوژی، پژوهشگر بین المللی، استادیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد و مشاور سازمان بهداشت جهانی. او سابقه تدریس در زمینه نگارش علمی از 10 سال گذشته دارد و شیوه آموزشی او بسیار آسان و روان است. - شاخص h براساس اسکوپوس: 22 - تعداد مقالات نمایه شده ISI تا سال 1398: 35

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Next Post

اهداي عضو اهداي زندگي

پ آوریل 9 , 2020
هديه اي با تاثيري فوق العاده- هديه اي كه مدتهاي مديد با حس سپاسگذاري از آن يادميشود- فقط نياز به كمي آمادگي دارد. وقتي اهدا كننده عضو ميشويد، مي توانيد زندگي تا 8 فرد را نجات دهيد. و اگر بافتهايي مثل سلولهاي خون، استخوان يا قرنيه را نيز اهدا كنيد […]

سردبیر

دکتر رضا اسدی

من یکی از بزرگترین اهداف همیشگی ام، ترویج شیوه زندگی سالم بوده است. این کار را با آموزش سلامت به بیمارانم آغاز کردم و سپس در فضای مجازی آن را توسعه دادم.

دسترسی سریع