تصلب شرایین یا همان گرفتگی عروق، بدین معناست که بافت رگها سخت و باریک می شود، که دلایل زیادی دارد. این فرآیند پیشرفته به صورت خاموش و آرام آرام رگها را مسدود میکند و گردش خون را به خطر می اندازد.

گرفتگی عروق اصلی ترین علت حمله قلبی، سکته مغزی و بیماریهای عروقی دیگر است، که به همه آنها بیماریهای قلبی وعروقی اتلاق می شود. بیماریهای قلبی و عروقی علت اصلی مرگ در آمریکاست ، در سال ٢٠٠٥ بیش از ٨٠٠ هزار نفر به دلیل این نوع بیماریها جان خود را از دست داده اند. 

تصلب شرایین چگونه شکل می گیرد؟ چه کسانی در معرض این بیماری قرار دارند و چرا؟ آیا این بیماری کشنده قابل پیشگیری و درمان است ؟ در ادامه این مقاله، دشمن اصلی  سلامت خود را خواهید شناخت. 

چه عواملی باعث تصلب شرایین می شوند؟ 

رگها مسئول انتقال خون از قلب به سایر نقاط بدن هستند. رگها از اندوتلیوم تشکیل شده اند ( لایه درون رگی که یک لایه نازک از سلول هااست که رگهای خونی و لنفاوی را می پوشاند ) . وظیفه اندوتلیوم این است که رگها را سالم و نرم نگاه دار تا جریان خون به راحتی انجام شود . 

طبق گفته متخصصان ، تصلب شرایین از جایی آغاز می شود که اندوتلیم به دلیل فشار خون بالا،  کشیدن سیگار و یا کلسترول بالا آسیب می بیند. که این آسیب باعث به وجود آمدن پلاک می شود . زمانی که کلسترول بد، LDL، از اندوتلیوم آسیب دیده عبور می کند، کلسترول وارد دیواره رگ می شود. در این هنگام گلبولهای سفید شما کلسترول را جذب خود میکنند. به مرور زمان تجمع اندوخته کلسترول و سلول ها به رسوب در رگها تبدیل می شود. پلاک، در نتیجه حرکت کلسترول و بقایای سلولی به وجود می آید که باعث تولید برآمدگی در دیواره رگ می شود . با پیشرفته شدن گرفتگی رگ ،این برآمدگی نیز بزرگ و بزرگتر می شود. وزمانی که خیلی بزرگ شود، آن قسمت از رگ را به طور کامل مسدود می کند. این فرآیند به مرور در کل بدن اتفاق می افتد. در نتیجه، نه تنها در معرض حمله قلبی قرار می گیرید، بلکه سکته مغزی و سایر بیماریها نیز دور از ذهن نخواهند بود. تصلب شرایین تا سنین میانسالی و بیشتر از آن، هیچ علائمی ندارد. اما زمانی که رگها به باریکترین حد خود می رسند، خون لخته می شود و باعث درد شدید خواهد شد. رگهای مسدود شده گاهی پاره می شوند و لخته های خون در مسیر رگ به حرکت در می آیند . 

آپاندیسیت یک بیماری است که طی آن آپاندیس شما ملتهب و پر از چرک می شود. آپاندیس شما یک کیسه انگشتی شکل است که از روده بزرگ منشعب شده و در سمت راست پایین شکم قرار دارد. برای این ساختار کوچک هیچ گونه کارکرد ضروری شناخته نشده است اما این به آن معنی نیست که نمی تواند مشکلاتی را ایجاد کند.

آپاندیسیت دردی را ایجاد می کند که معمولاً در اطراف ناف شما شروع شده و سپس به سمت راست پایین شکم منتقل می شود. درد آپاندیسیت معمولاً طی یک دوره 18-12 ساعته افزایش می یابد و در نهایت بسیار شدید می شود.

آپاندیسیت هر شخصی را می تواند تحت تاثیر قرار دهد اما اغلب در افراد سنین 30-10 سال رخ می دهد. درمان استاندارد آپاندیسیت عمل جراحی جهت برداشتن آپاندیس می باشد

آبله مرغان ویروسی است که اغلب کودکان را مبتلا می‌کند. خارش و جوش‌های قرمزی که در سراسر بدن ظاهر می‌شود از علائم این بیماری است. ابتلا به آبله مرغان بیش از یک‌بار در طول زندگی بسیار نادر است. این بیماری در گذشته در میان کودکان بسیار شایع بود اما از اواسط دهه‌ی ۹۰ میلادی، زمانی که واکسن آبله مرغان کشف شد، موارد ابتلا به این بیماری بسیار کاهش یافت.

علائم آبله مرغان

بثورات پوستی خارش‌دار شایع‌ترین علامت آبله مرغان است؛ با این حال ویروس عامل بیماری چند روز قبل از ظهور جوش‌ها وارد بدن می‌شود و احتمالا ابتدا علائم دیگری ازجمله تب، سردرد و بی اشتهایی را تجربه می‌کنید.

حدود دو روز بعد از مشاهده‌ی این علائم، جوش‌ها در سراسر بدن ظاهر می‌شود. دانه‌ها یا جوش‌های آبله مرغان از شروع گسترش تا بهبودی سه مرحله را طی می‌کنند. این مراحل به ترتیب زیر است:

  1. گسترش برجستگی‌های قرمز یا صورتی‌رنگ در سراسر بدن؛
  2. تاول‌هایی که مایع درون آنها خارج می‌شود؛
  3. خشک شدن و التیام یافتن جوش‌ها.

آب مروارید چیست ؟

به کدر شدن عدسی چشم آب مروارید (کاتاراکت)گفته می شود.

معمولاً عدسی چشم  انسان تا چهل سالگی (قبل از ابتلا به پیر چشمی ) مانند یک لنز دوربین عکاسی بصورت خود کار عمل کرده و با تغیر شکل خود مشاهده اجسام دور و نزدیک را به خوبی فراهم می کند در واقع تا قبل از چهل سالگی قدرت انعطاف پذیری و شفافیت عدسی چشم معمولاً بسیار ایده آل است .

عدسی از آب و پروتئین ساخته شده است ، به مرور زمان با افزایش سن ، ترکیب عدسی دچار تغیر می شود و تجمع پروتئین ها در بخشی از عدسی ، باعث کدورت عدسی و ایجاد آب مر وارید (کاتاراکت )می شوند.

از آب مروارید بعنوان یکی از شایع ترین عوامل کاهش بینایی و مراجعه بیماران عرصه چشم پزشکی نام برده می شود.

گلوکوم یا آب سیاه چشم چیست؟

آب سیاه بیماری است که در آن عصبی که چشم را به مغز متصل می کند(عصب بینایی) صدمه می بیند. این بیماری در موارد شدید منجر به نابینایی می شود و عمدتا افراد مسن را گرفتار می کند.

آب سیاه چگونه ایجاد می شود؟ 

به فشار موجود در داخل کره چشم، فشار داخلی چشمی گفته می شود. افزایش فشار داخل چشمی خطر ابتلا به آب سیاه را افزایش می دهد.

در قسمت جلوی چشم، فضایی وجود دارد که به آن اتاق قدامی گفته می شود. مایع شفافیبه طور دائم وارد این فضا می شود و از آن خارج می شود که تغذیه بخشی از چشم را بر عهده دارد. زمانی که خروج مایع از چشم کم باشد، فشار داخل چشمی بالا می رود. در نتیجه این فشار بالا می تواند به عصب بینایی صدمه بزند.

آب سیاه چه علائمی دارد؟

گاهی به آب سیاه، دزد بی سر و صدا ی بینایی گفته می شود. علت این امر آن است که آب سیاه در اغلب موارد به آهستگی پیشرفت می کند و تا مراحل بسیار پیشرفته بیماری که عصب بینایی آسیب شدید و غیر قابل جبران دیده است، آب سیاه منجر به تاری دید می شود. 

نوع کمتر شایعی از آب سیاه وجود دارد که علائم شدید و ناگهانی ایجاد می کند. به این نوع آب سیاه حاد زاویه بسته گفته می شود که درمان فوری نیاز دارد. در این حالت درد شدید و ناگهانی چشم همراه با کاهش دید، قرمزی چشم، سر درد، تهوع و استفراغ وجود دارد. این حالت بین ایرانیان و به خصوص افراد دوربین و مسن نسبتا شایع است.

 

جراحي كاهش وزن براي افراد زير توصيه ميشود

  • شاخص توده بدني (BMI) برابر 40 يا بالاتر داريد يا BMI بين 35 تا 40 و يك بيماري مرتبط با چاقي داريد كه اگر وزن كم كنيد آن بيماري نيز بهبود مي يابد (مثل ديابت نوع دو يا فشار خون بالا)
  • همه شيوه هاي كاهش وزن مثل رژيم و ورزش را امتحان كرده ايد اما نتوانسته ايد وزن دلخواه خود را كم كنيد
  • متعهد ميشويد كه پس از جراحي از سبك زندگي سالم پيروي كنيد
  • آن قدر سالم هستيد كه تحت بيهوشي عمومي قرار بگيريد
  • بعد از جراحي مي توانيد تحت درمان يك متخصص تغذيه براي چاقي قرار بگيريد

اگر BMI شما 50 يا بالاتر است نيازي به امتحان ديگر شيوه ها نيست و قطعا نياز به جراحي وجود دارد.

اگر BMI شما حتي زير 35 است اما اخيرا ديابت نوع 2 در شما تشخيص داده شده است شايد باز هم اين جراحي برايتان توصيه گردد.

اگر فكر مي كنيد كه جراحي كاهش وزن برايتان مناسب است با پزشك خود مشورت كنيد.

انواع جراحي هاي كاهش وزن

جراحي هاي كاهش وزن چند نوع هستند:

باندينگ معده

 حلقه اي دور معده قرار داده ميشود بنابراين يك كيسه در بالاي معده ايجاد ميشود. غذاي كمتري براي پر كردن اين كيسه مورد نياز است بنابراين نيازي نيست همانند قبل زياد بخوريد تا احساس سيري نماييد. اين حلقه به يك ابزار كوچكي كه زير پوست قرار داده ميشود متصل مي گردد (معمولا نزديك ميانه سينه). اين ابزار براي اين است كه بتوان حلقه را پس از جراحي سفت كرد. حلقه معمولا براي اولين بار در حدود 4 تا 6 هفته پس از جراحي سفت ميشود. اين كار با تزريق محلول آب نمك با استفاده از يك سوزني كه از پوست عبور داده ميشود انجام مي گيرد. براي اين كار نيازي به بي حسي نيست. حلقه بايد چندين بار سفت شود تا به سفتي ايده ال براي شما برسد.

گاسترکتومی آستینی

گاسترکتومی آستینی به گونه اي است كه در آن بخش بزرگي از معده برداشته ميشود بنابراين كوچكتر از قبل خواهد بود. اين بدان معنا است كه نمي توانيد به اندازه قبل از جراحي بخوريد و زودتر سير ميشويد.

بالون معده

بالون معده يك بالون نرم است كه با هوا يا آب نمك پر ميشود و با استفاده از يك لوله باريك كه از گلو عبور داده ميشود در داخل معده قرار داده ميشود. اين بددان معنا است كه ديگر نياي نيست به اندازه قبل بخوريد تا سير شويد. اما اين تنها يك اقدام موقت است و بالون معمولا براي حداكثر شش ماه باقي مي ماند.

جراحي باي پس معده

 قسمت بالاي معده به روده كوچك متصل ميشود بنابراين شما زوتر احساس سيري مي كنيد و بنابراين كالري زيادي از غذا جذب نمي كنيد

عمل جراحي تغيير مسير مجراي صفراوي- لوزالمعده‌اي

عمل جراحي تغيير مسير مجراي صفراوي- لوزالمعده‌اي همانند باي پس معده است يعني قسمتي از معده برداشته ميشود با اين تفاوت كه كيسه معده به روده كوچك متصل ميشود و آنزيم ها از طريق مجراي مجاور با بخش مياني (پروگزيمال) روده كوچك وارد روده بزرگ ميشود. . بدين تريتيب غذا از روده كوچك عبور مي كند بدون اينكه چيزي از آن هضم و جذب شود.  اين بدان معنا است كه شما حتي از غذايي كه مي خوريد كالري كمتري جذب مي كنيد. اما اين عمل نسبت به باي پس معده عوارض جانبي بيشتري دارد بنابراين كمتر مودر استفاده قرار مي گيرد.

همه اين جراحي ها مي توانند به كاهش قابل توجه وزن در طي چند سال شوند اما هر يك مزايا و معايبي دارند. اگر به جراحي كاهش وزن مي انديشيد در مورد انواع ممكن با جراح خود صحبت كنيد تا به شما در انتخاب بهترين گزينه كمك نمايد.

همه اين عملها معمولا تحت بي هوشي عمومي و يا استفاده از ايجاد سوراخ (لاپاراسكوپي) صورت مي گيرند اما هر يك به گونهاي نسبتا متفاوت عمل مي كنند.

جراحي لاپاراسكوپي به گونه اي است كه در آن جراح يك برش كوچك بر روي شكم داده و يك لوله منعطف براي ديدن وارد شكم مي كند كه از طريق آن مي تواند محل عمل را در داخل مشاهده نمايد.

كدام عمل كاهش وزن بهتر است

همه انواع جراحي هاي كاهش وزن به شما به كم كردن ميزان قابل توجهي از وزن كمك مي نمايد اما هر يك مزايا و معايبي دارند. براي مثال:

معمولا بعد از باي پس معده يا گاسترکتومی آستینی سريعتر از باندينگ معده وزن كم ميشود

در اغلب افراد وزن كم شده با باي پس معده يا گاستركتومي آستيني بيشتر از باندينگ معده است

ريسك ايجاد عوارض جدي پس از جراحي معمولا در باي پس معده يا گاسترکتومی آستینی بيشتر است

حلقه هاي معده قابل برداشتن هستند بنابراين اگر فرد دچار عوارض جدي شد قابل بازگشت است

اگر قصد جراحي كاش وزن داريد با جراح خود صحبت كنيد تا ببينيد كدام شيوه براي شما مناسب تر است.

ارزيابي قبل از جراحي كاهش وزن

قبل از انجام جراحي كاهش وزن، بايد به يك كلينيك تخصصي براي ارزيابي مراجعه كنيد تا ببينيد آيا اين عمل مناسب شما هست يا خير. اين چكاب ها عبارتند از:

  • سلامت فيزيكي- مثل آزمايشهاي خون، عكسهاي اشعه ايكس و اسكن ها
  • الگوهاي خورد و خوراك و رژيم
  • سلامت ذهني- مثلا در مورد انتظارات شما از جراحي و اينكه آيا مشكل ذهني داشته ايد يا خير سوالاتي ميشود اين سوالات براي اين است كه مطمئن شوند شما مي توانيد خود را با تغيير بلند مدت سبك زندگي بعد از جراحي كاهش وزن تطابق دهيد.

ممكن است به شما توصيه شود كه چند هفته قبل از جراحي رژيم كم كالري را رعايت كنيد تا اندازه كبد شما كاهش يابد. در اين صورت جراحي راحتتر و ايمن تر انجام خواهد شد.

معمولا يك تا سه روز پس از جراحي مي توانيد از بيمارستان مرخص شده و چهار تا شش هفته بعد به فعاليتهاي طبيعي روزمره خود باز گرديد.

اما بايد تغييراتي در سبك زندگي خود براي مابقي عمرتان بدهيد تا بيشترين بهره را از جراحي ببريد.

زندگي پس از جراحي كاهش وزن

با اين جراحي مي توانيد وزن قابل توجهي كم نماييد اما اين جراحي به خودي خود درماني براي چاقي نيست. بايد به تغييرات دائمي سبك زندگي بعد از جراحي پايبند باشيد تا دوباره اضافه وزن شما باز نگردد. شما بايد:

رژيم غذايي خود را تغيير دهيد- براي چندين هفته پس از جراحي بايد از غذاهاي مايع و نرم استفاده كنيد اما به تدريج مي توانيد به رژيم نرمال متعادلي كه براي زنده ماندن نياز داريد باز گرديد.

به صورت مرتب ورزش كنيد- به محض اينكه عوارض جراحي از بين رفت بايد يك برنامه ورزشي را شروع كرده و در تمام طول زندگي آن را ادامه دهيد.

بايد مرتبا از هر چند وقت به پزشك مراجعه كرده و تحت نظر باشيد و ببينيد كارها پس از عمل چگونه پيش رفته كه اگر لازم بود توصيه هايي از پزشك دريافت داريد.

زناني كه جراحي كاهش وزن داشته اند بايد به مدت 12 تا 18 ماه از باردار شدن خودداري نمايند.

رژيم غذايي پس از جراحي كاهش وزن

بعد از جراحي نياز به يك برنامه رژيم غذايي داريد. اين رژيم از فردي به فرد ديگر متفاوت است اما اين برنامه نوعا به صورت زير است:

چند روز اول- آب و مايعات (براي مثال سوپ رقيق)

چها فته اول- غذاهاي روان (مثل ماست يا غذاهاي پوره شده)

هفته اي 4 تا ششم- غذاهاي نرم (مثل پوره سيب زميني)

هفته شش به بعد- بازگشت تدريجي به سبك رژيم غذايي سالم و متعادل

به شما توصيه خواهد شد:

  • آرام غذا بخوريد، با دقت بجويد و هر بار مقدار كمي از غذا بخوريد- مخصوصا در مراحل اوليه بهبود
  • از خوردن غذاهايي كه معده شما را مسدود مي كند مثل نان سفيد نرم اجتناب كنيد
  • مكملهاي ويتامين و مواد معدني استفاده كنيد

ورزش پس از جراحي كاهش وزن

همان طور كه بايد سالم تر بخوريد بايد مرتبا ورزش كنيد تا بتوانيد بيشترين وزن ممكن را پس از جراحي كم نماييد. ممكن است به شما يك برنامه ورزشي داده شود كه شامل افزايش سطح فعاليت به تدريج با بهبود از جراحي ميشود. زماني كه كاملا بهبود يافتيد، بايد سطح ورزشي شما در آن حد باشد كه نفس كم بياوريد و ضربان قلبتاان سريعتر شود مثل:

  • پياده روي تند
  • دوچرخه سواري
  • باغباني يا خانه داري
  • شنا

هر يك را كه بيشتر دوست داريد انتخاب كنيد تا بتوانيد به آن پايبند بمانيد.

نوبتهاي پيگيري با پزشك

بعد از جراحي كاهش وزن، از شما خواسته مي شود از هر چند وقت براي باقي مانده عمرتان به پزشك مراجعه نماييد. اين قرارهاي ملاقات معمولا در كلينيك جراحي وزن براي حداقل دو سال اول گذاشته ميشود اما به تدريج ممكن است تنها نياز به مراجعه به پزشك عمومي سالي يكبار باشد. چكابها در اين قرار ملاقاتها مي تواند شامل موارد زير باشد:

  • آزمايشهاي خون براي كنترل كردن ميزان سطح ويتامين و مواد معدني
  • چكاب سلامت فيزيكي
  • توصيه ها و حمايتهايي براي رژيم غذايي و ورزش
  • حمايت عاطفي و رواني

بارداري و پيشگيري از باردراي بعد از جراحي كاهش وزن

معمولا به زنان توصيه ميشود 12 تا 18 ماه پس از جراحي كه دوره حداكثر كاهش وزن است باردار نشوند. دليلش اين است كخ جراحي كاهش وزن بر روي سطح ويتامين ها و مواد معدني تاثير مي گذارد. اگر سطح اين مواد در زمان بارداري كم باشد ممكن است به نوزاد آسيب برسد.

بهتر است:

تا زماني كه ايمني براي نوزاد تشخيص داده شود از شيوه هاي پيشگيري از بارداري استفاده كنيد- در مورد بهترين شيوه از پزشك خود سوال كنيد چرا كه برخي از شيوه براي زناني كه عمل كاهش وزن داشته اند مناسب نيست (از جمله قرصهاي ضد باردراي و يا تزريق ها)

اگر خيلي زود پس از جراحي باردار شديد يا در هر مرحله پس از جراحي قصد بارداري داريد حتما با پزشك خود مشورت كنيد- آنها سطح ويتامين ها و مواد معدني شما را چك كرده و مكملهاي لازم را تجويز مي نمايند.

كمك و حمايت

داشتن عمل جراحي كاهش وزن به لحاظ فيزيكي و روحي انسان را تحليه مي كند. حمايتهايي بايد در قابل ملاقاتهايتان با پزشك به شما ارائه شود اما مي توانيد با كسان ديگري هم كه اين عمل را داشته اند صحيت كنيد.

چه موقع بايد نياز به كمك پزشكي داريد

در روزها يا هفته اي پس از جراحي در موراد زير حتما به اورژانس مراجعه كنيد:

  • داشتن درد در شكم كه واقعا غير قابل تحمل است و از بين نمي رود و بدتر ميشود
  • ضربان قلب خيلي بالا
  • داشتن تب 38 درجه يا بلاتر
  • درد سينه يا تنگي نفس
  • استفراغ تكرار شونده يا بلا آوردن خون
  • مشكل در بلع
  • مدفوع چسبناك و تيره
  • علائم عفونت در محل زخم مثل درد، التهاب و قرمزي و چرك

در ماههاي پس از جراحي اگر موارد زير در شما اتفاق افتاد حتما به پزشك خود مراجعه اي داشته باشيد

  • درد در شكم كه مي آيد و مي رود
  • استفراغ از هر چند وقت
  • سوزش معده
  • سرفه در شب
  • اسهالي كه برطرف نميشود
  • زمانهايي احساس مي كنيد كه داريد غش مي كنيد، خيس عرق و گداخته مي شويد

جراحي كاهش وزن مي تواند عوارضي داشته باشد كه برخي مي توانند بسيار جدي باشند. قبل از داشتن عمل در مورد مزايا و معايب ممكن عمل با پزشك خود مشورت نماييد.

لخته هاي خون

شما بريا كاهش ريسك ايجاد لخته خون بعد از جراحي تحت درمانهايي مثل پوشيدن جورابهاي مخصوص يا داروهاي رقيق كننده خون قرار مي گيريد اما باز هم گاهي ممكن است اين اتفاق بيافتد.

مكانهايي كه احتمال ايجاد لخته خون در آنها بيشتر است عبارتند از پايين پا (ترمبوز سياهرگي عمقي) يا ريه ها (آمبولي ريوي).

علائم عبارتند از:

  • حس درد يا حساس شدن پاها
  • التهاب، قرمز شدن يا گرم شدن پايين پاها
  • دردي تيز و برنده در سينه كه با نفس كشيدن بدتر ميشود
  • تنگي نفس يا سرفه
  • احساس ضعف و غش

اگر فكر مي كنيد يك لخته خون داريد حتما با اورژانس يا پزشك خود تماس بگيريد.

عفونت زخم

گاهي زخم حاصل از جراحي مي تواند در حالي كه بهبود مي يابد عفونت نمايد. علائم عفونت جاي زخم عبارتند از:

  • درد در اطراف زخم
  • قرمزي و يا داغي يا التهاب زخم
  • بيرون آمدن چرك از زخم

اگر فكر مي كنيد زخمتان دچار عفونت شده است حتما با پزشك خود تماس بگيريد. در اين صورت برايتان آنتي بيوتيك تجويز خواهد شد.

جا به جا شدن حلقه معده از جاي خود

اگر جراحي بانديگ معده (حلقه گذاري) انجام داده ايد اين ريسك وجود دارد كه حلقه از مكان خود جا به جا شده باشد. در اين صورت علائم زير را خواهيد داشت:

  • سوزش معده
  • حالت تهوع
  • استفراغ

اگر هر يك از علائم بالا را داشتيد كه پايدار بوده و از بين نرفت حتما به پزشك خود مراجعه نماييد. اگر حلقه شما جا به جا شده باشد شايد نياز به يك جراحي ديگر باشد كه آن را به جاي خود بازگردانده يا برداشته شود.

نشت در روده

در روزها يا هفته هاي پس از جرحي باي پس يا گاستركتومي آستيني، اين احتمال، هر چند به ميزان كم، وجود دارد كه غذا به شكم نشت نمايد. در اين صورت عفونت جدي در داخل شكم رخ مي دهد. علائم نشت عبارتند از:

  • تب
  • ضربان قلب تند
  • درد شكمي
  • لرز
  • تند شدن تنفس

اگر چنين علائمي داشتيد با اورژانس يا پزشك خود تماس بگيريد. ممكن است براي ترميم نشت نياز به آنتي بيوتيك براي درمان عفونت داشته باشيد.

مسدود شدن روده

گاهي معده يا روده كوچك ممكن است پس از جراحي كاهش وزن باريك تر يا مسدود شود.  علل زيادي مي تواند داشته باشد از جمله انباشته شدن غذا، ايجاد شدن بافت اسكار در روده بزرگ و پيچ و تاب خوردن روده. علائم انسداد عبارتند از:

  • مشكل در بلع
  • استفراغ تكرار شونده
  • درد شكم
  • مدفوع نكردن به ميزان هميشگي

اگر هر يك از اين علائم را داشتيد سريعا به پزشك خود مراجعه نماييد. ممكن است نياز به عمل گشاد كردن يا تميز كردن انسداد با استفاده از يك لوله نازك و انعطاف پذير كه راه گلو به پايين فرستاده ميشود (آندوسكوپ) داشته باشيد. غذاها را به تكه هاي كوچك تبديل كنيد، با دقت بجويد و در طول غذا خوردن مايعات ننوشيد، در اين صورت ريسك انسداد به حداقل مي رسد.

سوء تغذيه

جراحي كاشه وزن جذب ويتامين ها و مواد معدني از غذا را براي شما مشكل تر مي سازد بنابراين ممكن است رد خطر استلا به سوء تغذيه قرار بگيريد. سوء تغذيه ممكن است هميشه مشهود نباشد اما علائم ممكن عبارتند از:

  • احساس خستگي يا نداشتن انرژي به صورت دائمي
  • تنگي نفس
  • افزايش ضربان قلب (تپش قلب)
  • رنگ پريدگي
  • خواب رفتن دستها و پاها
  • احساس ضعف

داشتن يك رژيم غذايي متعادل مي تواند به كاهش ريسك سوء تغذيه كمك نمايد اما بسياري از كساني كه اين جراحي را انجام مي دهند نياز به مصرف مكملهاي غذايي براي مابقي عمر خود هستند.

براي ارزيابي سطوح ويتامين ها و مواد معدني  از شما مرتبا آزمايش خون گرفته ميشود بنابراين هر گونه مشكلي را مي توان به سرعت تشخيص داده و درمان كرد.

سنگ كيسه صفرا

ايجاد سنگ صفرا در يك سا دو سال اول بعد از جراحي كاهش وزن متداول اسن. اين ها سنگهايي ريز و سخت در صفرا هستند كه اگر سريعا وزن كم كنيد ممكن است ايجاد شوند. علائم اصلي سنگهاي صفرا عبارتند از دردهاي شديد و دوره اي شكمي كه ناگهاني شروع شده و براي چند دقيقه يا چند ساعت به  طول انجاميده و سپس از بين مي روند.

در برخي موراد همچنين مي توانند سبب مشكلات زير شوند:

  • تب 38 درجه يا بلاتر
  • تپش قلب
  • زرد شدن پوست و چشمها (يرقان)
  • خارش پوست
  • لرز
  • گيجي

اگر علائم سنگ صفرا داشتيد حتما با پزشك خود تماس بگيريد. ممكن است براي برداستن سنگ صفرا نياز به جراحي داشته باشيد.

پوست اضافه

زماني كه با جراحي وزن كم مي كنيد ممكن است چند لايه پوست اضافه باقي بماند مخصوصا در اطراف سينه ها، شكم، باسن و ران ها.

جراحي مثل تامي تاك را مي توان براي برداشتن پوست اضافه انجام داد و از آنجايي كه معمولا جراحي زيبايي محسوب ميشود بنابراين تحت تحت پوشش بيمه قرار نمي گيرد.

ريسك مردن

جراحي كاهش وزن يك عمل ماژور است و احتمال مردن در طول عمل يا در نتيجه عوارض جدي پس از آن وجود دارد. اما بسيار نادر است. نتايج اخيرا نشان داده است كه از اين جراحي در كشورهاي پيشرفته همانند انگلستان از هر 1400 نفر تنها يك نفر در عرض يك ماه پس از جراحي فوت كرده است.

براي غذاي خود زمان تعيين كنيد

يك زمان 20 دقيقه اي تعيين كنيد و سعي كنيد غذا را آهسته بخوريد. اين يكي از بهترين عادتها براي لاغر شدن بدون داشتن يك رژيم غذايي پيچيده است. مزه هر لقمه را حس كنيد. آن قدر بجويد تا زنگ ساعتي كه كوك كرده ايد به صدا در بيايد. آرام غذا خوردن سبب ميشود كه از وعده هاي كوچك غذا لذت بيشتري ببريد زيرا كه هورمون مخصوص سيري در بدن به صورت كامل ترشح ميشود. زماني كه غذاي خود را با عجله مي خوريد معده وقت ندارد به مغز پيام سيري بدهد كه اين منجر به پرخوري مي گردد.

بيشتر بخوابيد، بيشتر وزن كم كنيد

خوابيدن در يك ساعت مشخص در شب مي تواند به كساني كه 2500 كالري در روز دريافت مي كنند به كم كردن 6.5 كيلو در سال كمك نمايد. تحقيقات نشان مي دهد زماني كه خوابيدن جايگزين كارهاي بيهوده ميشود مي توانيد بدون نياز به تلاش 6 درصد بيشتر كالري بسوزانيد. نتايج بر هر فردي متفاوت است اما خوابيدن مي تواند به شيوه ديگري هم كمك كننده باشد. شواهد نشان مي دهد كه خوابيدن كمتر از 7 ساعت در روز اشتها را افزايش داده و در شما گرسنگي غير معمولي ايجاد مي كند.

از سبزيجات متنوع استفاده كنيد

امشب در كنار شام خود به جاي يك نوع سه نوع سبزيجات قرار دهيد و بدون اينكه نياز به تلاش داشته باشيد بيشتر سبزيجات مي خوريد. تنوع بيشتر سبب ميشود افراد تمايل بيشتري به خوردن داشته باشند و خوردن ميوه ها و سبزيجات بيشتر شيوه خوبي براي كم كردن وزن است. محتواي فيبر و آب بالاي آنها سبب ميشود كالري كمتري جذب نماييد. آنها را بدون افزودن روغن بپزيد. به جاي خواباندن آنها در سسهاي پر چرب به آنها آب ليمو و ادويه و سبزي خشك اضافه كنيد.

زماني كه سوپ مي آيد وزن مي رود

به وعده غذايي خود سوپ اضافه كنيد تا كالري كمتري دريافت كنيد. از سوپ ورميشل و سبزيجات استفاده كنيد. بهتر است مخصوصا سوپ قبل از غذا ميل شود چون روند خوردن شما را كند كرده و اشتهايتان را از بين مي برد. با يك عصاره گوشت كم سديم يا سوپ كنسروي شروع كنيد و به آن سبزيجات تازه يا يخ زده و يا نيم پخت بيافزاييد. از سوپ هاي خامه دار بپرهيزيد چون حاوي چربي و كالري بالا هستند.

به سمت غلات كامل برويد

غلات كامل مثل برنج قهوه اي، جو، گندم سبوس دار و گندم سياه بايد در راهكار مداوم كاهش وزن شما قرار گيرند. آنها به پر كردن معده تان كمك مي كنند در حالي كه كالري كمتري دارند و مي توانند كلسترول شما را نيز بهبود دهند. غلات كامل امروزه در محصولات بسياري از جمله وافل ها، خميرهاي پيتزا، مافين ها، پاستاها و نان ها افزوده ميشوند.

لباسهاي جذب خود را در ديدرس قرار دهيد

لباسها، بلوزها و يا حتي شلوارهاي جين قديمي مورد علاقه تان را كه قبل از چاق شدن اندازه تان بود در جايي بگذاريد كه در ديدرس تان باشد. اين ميتواند جايزه شما باشد. اين لباسها را تنها يك سايز كوچكتر انتخاب كنيد تا در كوتاه مدت بتوانيد به اين پاداش برسيد. براي بار بعدي لباسي كمي كوچكتر از لباسهاي شب سال گذشته خود انتخاب كنيد كه هدفي قابل دسترس باشد.

از كباب گوشت دنده بپرهيزيد

از گوشت دنده در صبحانه يا در ساندويچ خود براي نهار صرف نظر كنيد. با اين حركت ساده 100 كالري صرفه جويي ميشود يعني در سال 4.5 كيلو. مي توانيد به جاي آن از مواد ديگر با كالري هاي كمتر استفاده كنيد. به تكه هاي گوجه فرنگي، موز، فللفل دلمه اي كبابي، قارچ و يا يك لايه نازك از پنير به جاي آن فكر كنيد.

تكه بهتري از پيتزا تهيه كنيد

از سبزيجات به جاي گوشت بر روي پيتزا هاي خود استفاده كنيد و 100 كالري از غذاي خود را كم كنيد. حقه هاي ديگر براي پيتزا عبارتند از: پنير كمتري بريزيد يا از پنيرهاي كم چرب استفاده كنيد و از يك خمير كم پهن كه با كمي روغن زيتون آماده شده است استفاده نماييد.

شكر را حذف كنيد

يك وعده نوشيدني شيرين خود مثل نوشابه را با آب يا آب معدني گازدار كه بدون كالري است جايگزين كنيد در اين صورت در حدود 10 قاشق چاي خوري در شكر صرفه جويي كرده ايد. براي طعم بهتر آب ليمو، توت فرنگي هاي يخ زده و چيزهايي از اين دست به آن اضافه كنيد.

شكر مايع موجود در نوشابه باعث اختلال در ارسال سيگنالهاي سيري ميشود. در تحقيقي 450 كالري اضافه در روز حاصل از آبنبات ژله اي با نوشابه مقايسه شده است. كساني كه آبنبات مي خوردند در كل به صورت ناخودآگاه كالري كمتري از ديگر مواد مصرف مي كردند اما در مصرف كننده هاي نوشابه اين گونه نبود. آنها در عرض چهار هفته 4 كيلو وزن اضافه كردند.

هوشيارانه بنوشيد

از ليوانهاي باريك و بلند به جاي ليوانهاي كوتاه و پهن استفاده كنيد تا كالري حاصل از نوشيدني هاي خود و در نتيجه وزنتان را كاهش دهيد بدون اينكه رژيمي گرفته باشيد. با اين كار 25 تا 30 درصد آب ميوه يا نوشابه كمتري مي خوريد.

چگونه اين اتفاق مي افتد؟ نشانه هاي ديداري ما را گول زده و ما را به خوردن كمتر يا بيشتر تشويق مي نمايد. همه افراد در ليوانهاي كوتاه و پهن بيشتر مي نوشند حتي خود متصديان بار با تجربه.

نوشيدن الكل را محدود كنيد

زماني كه در جشني مي خواهيد الكل بنوشيد گيلاس اول را با يك نوشيدني غير الكلي كم كالري مثل آب گازدار پر كنيد به جاي اينكه مستقيما به سمت كوكتل، آب جو يا گيلاس مشروب برويد. الكل در هر گرم نسبت به كربوهيدارتها و پروتيئن ها كالري بيشتري دارد. همچنين باعث ميشود شما در تصميم خود سست شده و بدون فكر در خوردن چيپس، مغزيجات و غذاهاي ديگري را كه در حالت عادي بسيار كم و محدود شده آنها را مصرف مي كنيد زياده روي كنيد.

از چاي سبز استفاده كنيد

نوشيدن چاي سبز مي تواند يك راهكار خوب براي كاهش وزن باشد. برخي مطالعات نشان ميدهد كه چاي سبز دور موتور سوختن كالري را در بدن موقتا افزايش دهد كه دليل آن احتمالا فعاليت مواد فتوشيميايي كه كوتچين نام دارند است. حداقل اش اين است كه شما از نوشيدني استفاده مي كنيد كه كالري ندارد.

به حالت ذهني يوگا روي بياوريد

بر اساس تحقيقي زناني كه يوگا كار مي كنند وزن بيشتري در مقايسه با ديگران كم مي كنند. اين دو چه رابطه اي با هم دارند؟ ورزشهاي يوگا شيوه اي متفكرانه براي خوردن ارائه مي دهند. براي مثال ممكن است يك وعده غذاي كامل در جلوي آنها در رستوران قرار داده شود اما چون خود كنترلي را تمرين كرده اند فقط سهم كوچكي از آن را مي خورند. محققان بر اين باور هستند كه خودآگاهي خونسردانه كه از طريق بوگا تمرين ميشود مي توانند به افراد در مقابل مقاومت در برابر زياده روي در خوردن كمك نمايد.

غذاي خانه را بخوريد

حداقل پنج روز در هفته غذاي خانه را بخوريد. تحقيقات نشان مي دهد اين بهترين عادت براي كساني است كه با موفقيت توانسته اند وزن خود را كاهش دهند. به نظر ترسناك مي رسد؟ آشپزي آسانتر از آن چيزي است كه فكرش را مي كنيد. با تهيه برخي مواد از پيش آماده مي توانيد خيلي سريع غذا آماده كنيد مثل گوشتهاي از پيش تكه شده براي ساندويچ گوشت، كلم ها و كاهو هاي شسته شده، سبزيجات از پيش خرد شده، كنسروهاي لوبيا، نوارهاي مرغ پخته شده يا سالمون گريل شده.

متوجه سيگنال "توقف در خوردن" باشيد

همه آدم ها "توقف در خوردن" را دارند يعني زماني در ميانه غذا خوردن كه براي چند دقيقه اي چنگال را بر روي ميز مي گذارند. مراقب اين سيگنال باشيد. زماني كه اين سيگنال را ديدي يعني اينكه سير شده ايد و بايد دست از غذا خوردن برداريد.

آدامس نعنايي بجويد

 

زماني كه در معرض حمله به اسنكها هستيد، آدامسهاي بدون شكر با طعم قوي بجويد. درست كردن شام بعد از كار، معاشرت در يك ميهماني، تماشاي تلويزيون يا گشت و گذار در اينترنت تنها چند تا از سناريوهاي خطرناك براي خوردن اسنك بدون فكر است. جويدن آدامسي با طعم قوي باعث ميشود بر خوردن غذاي ديگر غلبه كنيد.

ظرف غذاي خود را كوچكتر كنيد

 

براي اينكه به صورت خودكار كمتر بخوريد ظرف خود را كوچكتر كنيد. به جاي ظرف برنج خوري از ظرف ميوه خوري استفاده كنيد. تحقيقات نشان مي دهد كه هر چه ظرف بزرگ و بزرگتر باشد افراد بيشتر و بيشتر مي خورند. با كوچكتر كردن ظرف خود 100 تا 200 كالري در روز كمتر مصرف كنيد و در سال 4.5 تا 9 كيلو وزن كم كنيد. در تحقيقاتي نشان داده شد كه با كوچكتر كردن ظرف حتي كسي متوجه اين حقه نشده و متوجه نشدند كه 200 كالري كمتر از هميشه مصرف كرده اند.

اندازه وعده هاي غذايي خود را درست انتخاب كنيد

عادت اصلي افراد لاغر اين است كه سهم هايي غذايي خود را در حد متوسط انتخاب مي كنند و پنج روز در هفته يا بيشتر از اين سهم تجاوز نمي كنند. افرادي كه هميشه لاغر هستند يا كساني كه توانسته اند با موفقت لاغر شده و كاهش وزن خود را حفظ نمايند هميشه بر اساس همين قانون عمل مي كنند. بعد از اينكه چند بار سهم غذاي خود را اندازه گيري كرديد پس از مدتي اين كار را به صورت خودكار انجام مي دهيد. سعي كنيد بسته اي اسنك كوچكتري را انتخاب كنيد و ديسهاي غذا را از روي ميز برداريد.

قانون 80-20 را امتحان كنيد

معمولا افراد آن قدر مي خورند تا كاملا سير سير شوند اما سفارش شده است زماني كه 80 درصد سير شديد دست از غذا خوردن برداريد. شما نيز مي توانيد از اين عادت سالم استفاده كرده و 20 درصد مانده به سير شدن دست از غذا خوردن برداريد.

در رستوران حواس خود را جمع كنيد

غذاهاي رستوراني بسيار چاق كننده هستند بنابراين اين زمانهاي خاص را تحت كنترل داشته باشيد.

ظرف غذاي خود را با يك دوست شريك شويد.

يك پيش غذا به عنوان غذا سفارش دهيد.

از غذاهاي كودكان كه كمتر است سفارش دهيد.

به محض اينكه غذا بر روي ميز گذاشته شد نيمي از آن را در ظرفي نهاده و به خانه ببريد.

براي ايجاد تعادل بهتر سعي كنيد بيشتر سالاد سفارش دهيد: نيمي از ظرف خود را با سالاد پر كنيد.

از سس قرمز استفاده كنيد

 

به جاي سس آلفردو از سس قرمز براي پاستا استفاده كنيد. سسهايي كه بر پايه گوجه فرنگي هستند كالري و چربي كمتري نسبت به سسهاي مايونز و خامه اي دارند. اما به ياد داشته باشيد، باز هم بايد به مقدار وعده غذايي توجه شود. يك وعده پاستا يك فنجان يا تقريبا اندازه يك توپ تنيس بايد باشد نه بيشتر.

كمتر از گوشت استفاده كنيد

 

خوردن سبزيجات در بيشتر وعده ها يك عادت كم كننده وزن است. كساني كه از سبزيجات استفاده مي كنند نسبت به كساني كه گوشت مي خورند وزن كمتري دارند. اگرچه دلايل زيادي براي اين امر وجود دارد اما حبوبات مي تواند نقش مهمي در اين رابطه داشته باشد. برگر سويا، عدسي و ديگر غذاهايي كه براي پايه حبوبات هستند سرشار از فيبر هستند. بيشتر افراد خيلي كم از اين مواد مغذي استفاده مي كنند كه مي تواند شما را با كالري كمتر سير نمايد.

100 كالري بيشتر بسوزانيد

 

در سال 4.5 كيلو بدون رژيم با سوزاندن 100 كالري اضافه در روز وزن كم كنيد. يكي از فعالتيهاي زير را امتحان كنيد:

1.5 كيلومتر در حدود 20 دقيقه در روز پياده روي كنيد

براي 20 دقيقه به گلها و باغچه هاي خود رسيدگي كنيد

بريا مدت 20 دقيقه چمن هاي حياط را بزنيد

براي 10 دقيقه پايده روي تند داشته باشيد

به خود جايزه بدهيد

 

زماني كه توانستيد عادت خوردن نوشابه را تركي كنيد يا صرفا به اندازه خورده و زياده روي نكرديد به خود جايزه دهيد. شما به سبك زندگي لاغر ماندن بدون استفاده از رژيم هاي ديوانه كننده نزديك شده ايد. براي جايزه مي توانيد به يك دوست خود قرار ملاقاتي بگذاريد، پديكور انجام دهيد، لباسهاي جديد بخريد- يا نهايتا در يك روز مهماني در خوردن چيز كيك زياده روي كنيد.

شكاف لب و كام شكافي است كه در لب بالا يا سقف دهان (كام) اتفاق مي افتد. از زمان تولد وجود دارد. اين شكاف به اين خاطر ايجاد ميشود كه بخشي از صورت نوزاد در طول مراحل رشد در رحم به درستي به هم متصل نشده است. شكاف لب و كام يكي از رايج  ترين نقص هاي مادرزادي در صورت است به طوري كه از هر 700 نوزاد يكي به اين مشكل مبتلا مي شود.

شكاف لب و كام به چه صورت است؟

كودك ممكن است تنها با شكاف لب يا شكاف كم يا هر دو متولد شود. شكاف لب ممكن است در يك طرف يا هر دو طرف لب باشد يعني دو شكاف وجود داشته باشد.

مي تواند از يك سوراخ كوچك تا يك شكاف عريض كه به بيني مي رسد متفاوت باشد. شكاف كام ممكن است تنها يك منفذ در انتهاي دهان باشد يا يك شكاف در كام كه از انتها تا جلوي دهان رسيده باشد.

گاهي ممكن است آن قدر كوچك باشد كه در جدار سقف دهان پوشيده شده باشد. هر يك از كلينيك هاي جراحي تصاويري از قبل و بعد از عمل درمان شكاف لب و كام موجود دارند.

مشكلات مربوط به شكاف لب و كام

شكاف لب و كام قبل از جراحي مخصوصا در چند ماه اول پس از تولد مي تواند سبب مشكلات جدي شود.

اين مشكلات عبارتند از:

  • مشكل در غذا دادن- نوزادي كه شكاف لب و كام دارد ممكن است نتواند شير مادر را بخورد يا از شيشه هاي معمولي تغذيه كند چون پوشش مناسبي در كام ندارد.
  • مشكلات شنوايي- برخي از نوزادان مبتلا به شكاف لب بيشتر مستعد عفونتهاي گوش و شكل گرفتن مايع در گوشهايشان (التهاب گوش ترشحی، Glue ear) هستند كه بر شنوايي آنها تاثير مي گذارد.
  • مشكلات دندان- شكاف لب و دهان بدين معنا است كه دندانهاي كودك به درستي رشد نمي يابد و بيشتر در معرض پوسيدگي دندان قرار دارند.
  • مشكلات گفتاري- اگر شكاف كام ترميم نشود مي تواند به مشكلات گفتاري مثل گفتار ناشمخص و يا تو دماغي در زماني كه كودك بزرگتر ميشود منجر گردد.

بيشتر اين مشكلات پس از جراحي و با درمانهايي نظير گفتار و زبان درماني قابل حل هستند.

علل ايجاد شكاف لب و كام

شكاف لب و كام زماني اتفاق مي افتد كه ساختارهاي شكل دهنده لب بالا و يا كاك در زماني كه كودك در رحم رشد مي يابد به يكديگر متصل نشده باشند.

اينكه چرا اين اتفاق در برخي نوزادان اتفاق مي افتد هنوز مشخص نشده است. احتمالا نمي تواند به خاطر انجام دادن يا انجام ندادن كاري در دوران بارداري باشد.

در برخي موارد شكاف لب و كام مي تواند به عوامل زير مربوط باشد:

  • ژني كه كودك از والدينش به ارث برده است (اگرچه در اكثريت اين مورد مصداق ندارد)
  • سيگار كشيدن در طول بارداري يا نوشيدن الكل در طول بارداري
  • چاقي در طول بارداري
  • فقدان اسيد فوليك در طول بارداري
  • استفاده از برخي از داروهاي خاص در اوايل بارداري مثل برخي از داروهاي ضد صرع و قرصهاي استروئيدي
  • در برخي موارد شكاف لب يا كام ممكن است در نتيجه عللي با طيف وسيعي از مشكلات مادرزادي مثل سندروم حذف 22q11 (كه گاهي سندروم دي جرج يا سندروم ولوکاردیوفاشیال نيز ناميده مي شود) و سندروم پير روبين باشد.

تشخيص شكاف لب و كام

شكاف لب معمولا در طول سونوگرافي آنورمالي در ميانه بادراي در بين ماههاي 18 تا 21 هفته قابل شناسايي است. البته در همه موارد شكافهاي لب قابل شناسايي نيستند و تشخيص شكاف كام با سونوگرافي ممكن است به سختي صورت گيرد.

اگر شكاف لب و كام تشخيص داده شد شما به يك پزشك ارجاع داده خواهيد شد كه اين مشكل را برايتان توضيح داده، در مورد درمانهاي مورد نياز با شما صحبت كرده و به سوالات شما پاسخ مي دهد.

همچنين مي توانيد با تيم هاي حمايتي مثل انجمن جراحان پلاستيك و زيبايي تماس بگيريد آنها مي توانند توصيه هايي به شما كرده و شما را با افرادي كه مشكل مشابهي دارند در ارتباط قرار دهند.

درمانهاي شكاف لب و كام

شكاف لب و كام قابل درمان هستند. براي كودك شما معمولا يك برنامه مراقبت بلند مدت ارائه داده ميشود كه در آن درمانها و ارزيابي هايي كه در حين رشد نياز دارد فهرست شده است.

درمانهاي اصلي عبارتند از:

  • جراحي- عمل براي اصلاح شكاف لب معمولا بين 3 تا 6 ماهگي نوزاد و عمل براي اصلاح شكاف كام معمولا در 6 تا 12 ماهگي نوزاد انجام ميشود.
  • حمايت براي تغذيه- ممكن است براي نح.ه نگه داشتن نوزاد بر روي سينه براي كمك به تغذيه او نياز به توصيه هايي داشته باشيد يا شايد لازم باشد با نوع خاصي از شيشه به او شير دهيد.
  • كنترل شنوايي- نوزادي كه با شكاف كام متولد ميشود بيشتر مستعد مشكل التهاب گوش ترشحی (glue ear) است كه مي تواند بر شنوايي تاثير بگذارد. كنترل مداوم شنوايي آنها بسيار اهميت دارد و اگر التهاب گوش ترشحي زياد بر شنوايي آنها تاثير گذاشته باشد ممكن است يك سمعك براي او گذاشته شود يا لوله هاي كوچكي براي تخليه مايع در گوش قرار داده شود
  • گفتار و زبان درماني- يك گفتار و زبان درمان رشد گفتاري و زباني كودك شما را در طول كودكي كنترل خواهد كرد و در مورد هر گونه مشكل گفتاري و زباني به او كمك مي كند
  • بهداشت خوب دهان و درمان هاي ارتودنسي- در مورد مراقبت از دندانهاي كودك به شما توصيه هايي خواهد شد و اگر دندانهاي دائمي به درستي در نيامدند ممكن است نياز به براكت ارتودنسي باشد

درونماي شكاف لب و كام

اكثريت كودكاني كه تحت درمان شكاف لب و كام قرار مي گيرند مي توانند به زندگي طبيعي خود ادامه دهند. اغلب كودكان مبتلا مشكلات جدي ديگر پزشكي ندارند و درمان مي تواند ظاهر صورت و مشكلات تغذيه و گفتاري را بهبود دهد.

جراحي براي ترميم شكاف لب تنها يك جاي زخم صورتي رنگ كوچك در بالاي لب بر جاي مي گذارد كه همان نيز در طول زمان محو ميشود و با بزرگ تر شدن كودك كمتر قابل رويت است.

برخي از بزرگسالاني كه ترميم شكاف لب و يا كام در كودكي داشته اند ممكن است در مورد ظاهر خود ناراضي يا حساس باشند. اگر دچار چنين مسائلي بوديد براي درمانها و حمايت هاي بيشتر به پزشكان مربوطه ارجاع داده خواهيد شد.

آيا ممكن است شكاف لب و كام دوباره در خانواده اي اتفاق بيافتد؟

در اغلب موارد شكاف لب و كام يك بار بوده و تمام ميشود و احتمال تكرار آن در فرزندان بعدي معمولا وجود ندارد. ريسك تولد نوزادي با شكاف لب و كام اگر قبلا فرزندي با اين مشكل داشته ايد كمي افزايش مي يابد اما تصور ميشود شانس اين اتفاق صرفا در حدود 2 تا 8 درصد است.

اگر شما يا همسرتان با شكاف لب يا كام متولد شده ايد شانس داشتن فرزندي با اين مشكل نيز همان 2 تا 8 درصد است. در مواردي كه مشكل مربوط به يك بيماري ژنتيكي بوده شانس تولد فرزندي ديگر با اين مشكل يا انتقال آن از والد به فرزند بيشتر ميشود.

براي مثال، شانس انتقال بيماري از والد مبتلا به سندروم حذف 22q11 به فرزندانش 1 از 2 است.

درمان

كودكان مبتلا به شكاف لب و كام نياز به چندين درمان و ارزيابي در حين بزرگ شدن دارند. شكاف معمولا با جراحي درمان ميشود. درمانهاي ديگر مثل گفتار  درماني و مراقبت دهان و دندان نيز ممكن است مورد نياز باشد.

برنامه مراقبت از كودك

براي كودكان مبتلا به شكاف لب و كام برنامه اي مخصوص به آنها براي برآوردن نيازهاي فردي شان ارائه ميشود. يك نمونه از اين برنامه مي تواند به صورت زير باشد:

  • تولد تا 6 هفتگي- كمك به تغذيه، حمايت از والدين، تستهاي شنوايي و معاينات پزشك كودكان
  • 3 تا 6 ماهگي- جراحي براي ترميم شكاف لب
  • 6 تا 12 ماهگي- جراحي براي ترميم شكاف كام
  • 18 ماهگي- ارزيابي گفتار
  • 3 سال- ارزيابي گفتار
  • 5 سال- ارزيابي گفتار
  • 8 تا 12 سال- پيوند استخوان براي ترميم شكاف در ناحيه لثه
  • 12 تا 15 سال- درمان ارتودنسي و كنترل رشد فك

مراجعه به پزشك و پايش تا سن 21 سالگي يعني تا زماني كه ديگر رشد متوقف ميشود توصيه مي گردد.

جراحي

جراحي ترميم لب

جراحي ترميم لب معمولا زماني كه كودك 3 ماهه است انجام ميشود.

كودك تحت بي هوشي عمومي قرا مي گيرد و شكاف لب ترميم شده و با بخيه بسته ميشود. اين عمل معمولا 1 تا 2 ساعت به طول مي انجامد. اغلب نوزادان يك تا دو روز در بيمارستان نگه داشته ميشوند. شما مي توانيد در طي اين مدت در كنار او بمانيد. بعد از چند روز بخيه ها كشيده ميشوند يا ممكن است خود به خود جذب شوند. ممكن است يك جاي زخم كوچك باقي بماند اما جراح سعي ميكند زخم را با لايه هاي طبيعي لب بپوشاند تا كمتر قابل توجه باشد. اين جاي زخم در طول زمان محو شده و كمتر قابل تشخيص است.

جراحي ترميم كام

جراحي ترميم كام معمولا در 6 تا 12 ماهگي نوزاد انجام مي گيرد. شكاف در دهان بسته شده و ماهيچه ها و جداره كام دوباره آرايش بندي ميشود. زخم با بخيه هاي غير جذبي بسته ميشود.

اين عمل تقريبا دو ساعت به طول مي انجامد و با استفاده از بي هوشي عمومي انجام ميشود. اغلب كودكان 1 تا 3 روز در بيمارستان نگه داشته ميشوند و باز هم شما مي توانيد در اين مدت با او در بيمارستان بمانيد.

جاي زخم حاصل از ترميم كام در داخل دهان خواهد بود.

جراحي اضافه

در برخي موارد ممكن است جراحي اضافه در مراحل بعدي مورد نياز باشد:

  • ترميم لثه با استفاده از يك استخوان (پيوند استخوان)- معمولا در سن 8 تا 12 سالگي انجام ميشود
  • بهبود ظاهر و عملكرد لب ها و كام- در صورتي مورد نياز است كه جراحي اوليه به خوبي بهبود نيافته و يا مشكلات بعدي در گفتار وجود داشته باشد
  • بهبود ظاهر بيني (ترميم بيني)
  • بهبود ظاهر فك- برخي از كودكاني كه با شكاف لب و كام متولد ميشوند ممكن است كمي فك پايين آنها عقب تر باشد

كمك و توصيه هايي براي تغذيه كودك

بسياري از نوزدان با شكاف كام در گرفتن سينه مادر به خاطر وجود شكافي در سقف دهان خود مشكل دارند بنابراين مقادير زيادي هوا و شير از بيني شان خارج مي گردد. بنابراين شايد در چند ماه اوليه خوب وزن گيري نكنند.

يك پرستار متخصص مي توانند به شما توصيه هايي براي نحوه نگه داشتن و بغل كردن كودك در زمان شير دادن و در صورت نياز شيوه هاي جايگزين ارائه دهد.

اگر تغذيه از سينه مادر ممكن نباشد، ممكن است به شما توصيه شود كه شيرتان را دوشيده و در يك شيشه انعطاف پذير كه مخصوصا براي كودكان داراي شكاف كام طراحي شده اند ريخته و به او بدهيد.

در موارد بسيار نادر ممكن است لازم باشد از لوله اي كه در داخل بيني قرار داده ميشود براي تغذيه تا قبل از  عمل استفاده شود.

درمان مشكلات شنوايي

احتمال ايجاد التهاب گوش ترشحی (glue ear) د كودكان كتبلا به شكاف كام بيشتر است كه در اين صورت مايعي پشت گوش جمع ميشود. دليلش اين است كه ماهيچه ها در كام به گوش مياني متصل هستند. اگر اين ماهيچه ها به خاطر شكاف درست كار نكنند، ترشحات چسبناك ممكن است در گوش مياني تجمع يافته و شنوايي را كاهش دهد.

براي رفع هر گونه مشكلي از كودك شما بايد مرتبا تست شنوايي گرفته شود.

مشكلات شنوايي بعد از ترميم كام بهبود مي بايد ولي در صورت نياز مي توان آن را با قرار دادن يك لوله پلاستيكي كوچك كه grommet ناميده ميشود در پرده گوش اين مشكل را برطرف نمود. اين وسيله امكان تخليه مايع از گوش را فراهم مي آورد. گاهي استفاده از سمعك پيشنهاد ميشود.

مراقبت از دندان

اگر شكاف منطقه لثه را نيز درگير كرده باشد، ممكن است دندانها در دو طرف شكاف كج شده يا در جاي درست خود قرار نگيرند. اغلب ممكن است دنداني اصلا در نيايد يا د رمكاني دو دندان روي هم در بيايند.

يك دندان پزشك مي تواند سلامت دندانهاي كودك شما را كنترل كرده و در صورت نياز درمانهاي لارم را پيشنهاد دهد. بنابراين بسيار اهميت دارد كه كودك تحت نظر يك دندان پزشك خانوادگي قرار بگيرد.

درمان ارتودانسي كه به هم طراز كردن و بهبود ظاهر دندانها كمك مي كند نيز ممكن است مورد نياز باشد كه شامل نصب پلاكت و يا ديگر ابزارهاي دنداني براي كمك به راست كردن دندانها ميشود.

درمان براكت معمولا پس از افتادن همه دندانهاي شيري كودك انجام ميشود اما ممكن است قبل از پيوند استخوان براي ترميم شكاف در لثه مورد نياز باشد.

كودكان مبتلا به شكاف كام بيشتر مستعد پوسيدگي دندان هستند بنابراين بسيار مهم است كه آنها را به مسواك زدن و رعايت بهداشت دهان و دندان و مراجعه مرتب به دندان پزشك تشويق نماييد.

گفتار و زبان درماني

ترميم شكاف كام تا حد زيادي شانس مشكلات گفتاري را كاهش مي دهد اما در برخي موارد، كودكان مبتلا به شكاف كام هنوز هم نياز به گفتار درماني دارند. يك درمانگر زيان و گفتار (SLT) مي تواند چندين بار در طول روند رشد گفتار كودك شما را ارزيابي نمايد.

اگر مشكلي مشاهده شود ممكن است ارزيابي هاي بيشتري بر روي روند بهبود و عمكلرد كام انجام داده و به شما راهنمايي هايي براي كار كردن و كمك كردن به كودك براي داشتن گفتاري سليس ارائه دهد. ممكن است به يك مركز گفتار درماني در نزديكي منزلتان ارجاع داده شويد.

گفتار درمان همچنان گفتار كودك شما را تحت نظر خواهد داشت تا زماني كه كودك كاملا بزرگ شده و تا زماني كه كودك شما نياز به كمك داشته باشد با او كار خواهند كرد.

ممكن است براي تعداد معدودي از كودكان كه در زمان صحبت كردن جريان هواي زيادي از طريق بيني شان دارند و به گفتار تودماغي منجر ميشود نياز به يك جراحي اصلاحي ديگر وجود داشته باشد.

درمانهايي كه موثر هستند

اين كه اگر ريلكس باشيد و بگذاريد وقت بگذرد مي توانيد بر ناباروري غلبه كنيد يك تصور بيهوده است. اين يك مشكل پزشكي است كه اغلب قابل درمان است. در سرتاسر جهان، تاكنون بيش از 3 ميليون كودك از طريق لقاح مصنوعي با IVF متولد شده اند. درمان هاي ديگر نيز موفقيت آميز بوده اند. حداقل براي نيمي از زوجهايي كه به دنبال درمان رفته اند به هدف خود رسيده اند.

شناسايي علائم

اگر يك سال از اقدام شما براي بارداري گذشته و هنوز موفق نشده ايد بايد به پزشك مراجعه نماييد. اگر شما زني بالاي 35 سال هستيد يا سيكل قاعدگي شما نامرتب است و بيش از 6 ماه است كه براي بارداري تلاش مي كنيد هر چه زودتر به پزشك مراجعه نماييد. همسرتان هم همين طور.

مشكلات رايج در مردان

مشكلاتي كه در مردان سبب ناباروي ميشود عبارتند از:

  • تعداد كم اسپرم
  • حركت ضعيف اسپرم
  • بدشكلي اسپرم
  • بسته بودن مجراهاي اسپرم

علل اصلي ناباروري در زنان

مشكلات اصلي عبارتند از:

  • تخمك دانهايي كه به صورت مرتب تخمك آزاد نمي كنند
  • بسته بودن لوله هاي فالوپ
  • مشكلاتي در رحم يا سرويكس

زمان و رهگيري

گاهي زمان بزرگترين چالش براي بارداري است. از تست هاي تخم گذاري در خانه براي تعيين بهترين زمان داشتن رابطه جنسي استفاده كنيد. اين كيتها زمان وجود بالاترين سطح هورمون را قبل از اينكه تخمك آزاد شود را نشان مي دهند. ممكن است لازم باشد چندين روز اين تست را انجام دهيد.

مشكلات تخمك گذاري

اگر تخمك از تخمدان به صورت طبيعي آزاد نمي شود برخي داروها مي توانند كمك كننده باشند. متداولترين گزينه دارويي كلوميفن است. در حدود نيمي از زناني از اين دارو استفاده مي ككند تا حدودا سه سيكل قاعدگي بعد از مصرف باردار ميشوند. آگاه باشيد كه در صورت استفاده از اين قرص احتمال بارداري دوقلو (يا چند قلو) در شما افزايش مي يابد چون سبب ميشود در هر دوره بيش از يك تخمك آزاد گردد.

هورمون هاي قابل تزريق

اگر بعد از مصرف كلوميفن بعد از 3 تا نهايتا 6 ماه باردار نشديد پزشكتان ممكن است براي كمك به رها شدن تخمك آمپولهاي هورموني را پيشنهاد دهد. طيف وسيعي از داروها وجود دارد كه پزشك مي تواند از ميان آنها انتخاب نمايد كه همگي هم عملكرد خوبي داشته اند. در حدود نيمي از زناني كه اين آمپولها استفاده مي كنند باردار ميشوند. اين داروهاي نيز دوقلو يا چند قلو زايي را در شما افزايش مي دهند.

جراحي براي لوله هاي فالوپ بسته

گاها جاي زخم ها مانع از خروج تخمك به لوله هاي فالوپ ميشود. اگر مبتلا به آندومتروز بوده يا عفونتها و يا جراحي در ناحيه لگن داشته ايد اين اتفاق ممكن است در شما بيافتد. پزشكان سعي مي كنند اين بافت اسكار را با جراحي بردارند كه شانس شما را براي بارداري افزايش مي دهد.

درون كاشت مصنوعي (IUI)

اين شيوه اي رايج براي درمان بسياري از مشكلات ناباروري است. پزشكان اسپرم را در زمان تخمك گذاري در رحم قرار مي دهند اما نه در خود تخمك. ممكن است براي تحريك تخمك گذاري به دارو نيز نياز داشته باشيد. IUI نسبت به IVF( لقاح مصنوعي) كم هزينه تر و ساده تر است اما نرخ باروري در آن بسيار پايين تر است.

اهداي اسپرم

زناني كه قابليت باروري دارند مي توانند از IUI با استفاده از يك اسپرم اهدايي استفاده كنند. ممكن است مجبور شوند اين كار را چندين بار امتحان كنند اما نرخ بارداري بالاي 80 درصد است. ممكن است شما و همسرتان بخواهيد قبل از اينكه به مشاوره مراجعه نماييد تا مطمئن شويد هر دو آماده بزرگ كردن كودكي هستيد كه به لحاظ بيولوژيكي رابطه اي با پدر ندارد.

لقاح مصنوعي (IVF)

اين شيوه زماني كه ديگر درمانهاي ناباروري جواب نداده اند مي تواند يك گزينه اميد بخش باشد. در اين شيوه مستقيما اسپرم با تخمك در آزمايشگاه تركيب ميشود. سپس پزشكان جنين هاي رشد كرده را در رحم قرار مي دهند. IVF مي تواند پر هزينه باشد. نرخ بارداري در هر چرخه IVF براي زنان  43-44 ساله 10 درصد و براي زنان زير 35 سال به 47 درصد هم رسيده است.

ميكرواينجكشن يا تزريق اسپرم داخل تخمك (ICSI)

پزشكان مي توانند اسپرم را مستقيما در آزمايشگاه در داخل تخمك تزريق كنند. در اين شيوه كه ICSI ناميده ميشود در صورتي مي تواند كمك كننده باشد كه تعداد اسپرم مرد بسيار كم بوده يا حركتش مناسب نباشد. زماني كه تخمك بارور شده آماده شد آن را از طريق فرآيند IVF وارد رحم زن مي كنند. تفاوت IVF و ICSI در نحوه لقاح یافتن تخمک است.
در IVF اسپرم در معرض تخمک قرار داده می‌شود تا خودش وارد تخمک شود درحالی‌که در ICSI اسپرم با سوزن مخصوص به داخل تخمک وارد می‌شود.

IVF با يك تخمك اهدايي

اگر شما زني هستيد كه به سن 40 سالگي رسيده ايد و كيفيت تخمك در شما ضعيف است يا در سيكلهاي قبلي موفق نبوده ايد ممكن است بخواهيد از تخمك اهدايي استفاده نماييد. اين كار شامل تركيب اسپرم با تخمك هاي اهدايي زني ديگر ميشود. اگر اين شيوه براي شما موثرواقع شود شما باردار ميشويد به گونه اي كه فرزند به لحاظ بيولوژيكي هيچ رابطه اي با شما ندارد.

ريسكهاي IVF

براي افزايش شانس موفقيت ممكن است پزشكتان در يك زمان دو تا چهار جنين را وارد رحم شما نمايد. اما اين بدين معنا است كه ممكن است دو قلو يا سه قلو و يا حتي چهار قلو باردار شويد. داشتن بيش از يك جنين امكان سقط، كم خوني، بالا رفتن فشار خون و ديگر عوارض را افزايش مي دهد. همچنين احتمال زايمان زودرس نيز بيشتر ميشود. امروز انتقال يك جنين در هر بار رايج تر شده است تا اين ريسكها به حداقل برسند. در مورد اين ريسكها با پزشك خود مشورت نماييد.

IVF با انتقال بلاستوسيست

در IVF استاندارد، پزشكان جنين ها را به رحم شما زماني كه به مرحله 2 تا 8 سلول مي رسند انتقال مي دهند. اما در اين شيوه، جنين ها تا 5 روز اول رشد مي كنند. پزشكان اين جنين ها را بلاستوسيست مي نامند و يكي يا دو تا از سالم ترين آنها را براي انتقال به رحم شما انتخاب مي كنند. در اين صورت احتمال سه قلو زايي از بين رفته و هنوز نرخ بالايي براي موفقيت وجود دارد.

جنين هاي اهدايي

اگر IVF براي شما جواب نداد يا به دنبال شيوه هاي كم هزينه تر هستيد مي توانيد شيوه جنين اهدايي را امتحان كنيد. اين جنين ها از زوجهايي گرفته ميشوند كه اين فرآيند را به پايان رسانده اند. هزينه هاي انتقال كمتر از IVF استاندارد يا IVF با تخمك اهدايي است. اگرچه زماني كه باردار مي شويد نوزاد هيچ رابطه بيولوژيكي با شما و همسرتان ندارد.

آنچه كه در مورد رحم اجاره اي بايد بدانيد

اگر اين گزينه را انتخاب كرديد بايد با زن ديگري همكاري كنيد كه قرار است رحم جايگزين شما باشد. متخصصين از IVF باي ايجاد جنين از تخمك ها و اسپرم همسرتان استفاده مي كنند. از رحم اجاره اي براي طول بارداري پس از IVF استفاده ميشود. نوزاد فرزند بيولوژيكي شما و همسرتان خواهد بود.

نكاتي براي پيدا كردن يك كلينيك نازايي

سوالات زيادي در مورد روشهاي كار و هزينه ها بپرسيد. مطمئن شويد كه آنها از آخرين متدها استفاده كرده و شما و همسرتان را در تصميم گيري ها مشاركت مي دهند. هر كلينيكي آماري از نرخ موفقيت IVF خود دارد. اما تنها بر اساس اين آمار تصميم گيري نكنيد. درمانهاي ناباروري يك فرآيند بلند مدت است و بايد با انتخابي كه مي كنيد احساس راحتي نماييد.

راحهاي طبيعي براي بالا بردن شانس بارداري

چندين تغيير كوچك در سبك زندگي مي تواند تفاوتي اساسي ايجاد نمايد. اگر سيگار مي كشيد ترك نماييد. سيگار كشيدن شانس باروري را هم براي مردان و هم زنان و هم بارداري هاي پوچ را كاهش مي دهد. در تحقيقي در مرداني كه عادت استفاده از تنباكو را ترك كرده بودند تعداد اسپرم 800 درصد افزايش داشت. همچنين رژيم غذايي خود را نيز كنترل كنيد. آيا تا جاي ممكن سالم است؟ در مورد مكملهاي غذايي از پزشكتان سوال كنيد. برخي از ويتامين ها و مواد معدني مي توانند شانس باروري را در شما بالا ببرند.

طب سوزني

در بسياري از شرايط مي تواند نويد بخش باشد. امروزه برخي از زوجها سعي ميكنند از اين شيوه رايج طب سنتي چيني براي درمان ناباروري استفاده كنند. تحقيقات نشان مي دهد كه طب سوزني مي تواند كيفيت اسپرم و جريان خون به رحم را بهبود دهد، تخمك گذاري نامنظم را منظم كند و نرخ موفقيت IVF را افزايش دهد.

ادامه دهيد

اگر اين درمانها براي شما پر دردسر و بار عاطفي، فيزيكي و يا مالي زيادي دارد شايد زمان آن باشد كه به شيوه هاي جايگزين فكر نماييد. يك مشاوره ناباروري مي تواند به شما و همسرتان براي يافتن راههاي جايگزين كمك نمايد. برخي از زوجها ترجيح مي دهند بدون فرزند به زندگي خود ادامه دهند. برخي نيز كودكي را به فرزند خواندگي مي پذيرند.

 ديسفاژي (مشكل در بلع)

ديسفاژي يك اصطلاح پزشكي است براي مشكل در بلع. برخي از مبتلايان به ديسفاژي در قورت دادن برخي از غذاها يا مايعات خاص مشكل دارند در حالي كه برخي ديگر در بلع همه مواد غذايي مشكل دار هستند.

علائم ديگر ديسفاژي عبارتند از:

  • سرفه يا احساس خفگي در زمان خوردن يا نوشيدن
  • بالا آوردن غذا، گاهي از طريق بيني
  • اين حس كه غذا به گلو يا سينه چسبيده است
  • تراوش مداوم بزاغ از دهان
  • عدم توانايي در جويدن درست غذا
  • يك صداي غلغل در زمان خوردن يا نوشيدن
  • در طول زمان، ديسفاژي مي تواند منجر به علائمي نظير از دست دادن وزن و عفونتهاي مكرر سينه شود.

چه زماني بايد به دنبال كمك پزشكي بود

اگر شما يا كسي كه مراقبت از آن را بر عهده داريد در بلع مشكل دارد يا علائم ديگري از ديسفاژي دارد بايد براي از بين بردن علائم به دنبال درمان باشيد. با بررسي زودهنگام همچنين مي توان احتمال بيماري هاي جدي مثل سرطان مري را رد كرد.

درمان ديسفازي

درمان معمولا به علت و نوع ديسفاژي بستگي دارد.

در بسياري موارد مي توان ديسفاژي را با مديريت محتاطانه بهبود داد اما هميشه درمان ممكن نيست. درمانهاي ديسفاژي عبارتند از:

  • درمان گفتار و زبان براي يادگيري تكنيك هاي بلع
  • تغيير در غلظت غذاها و مايعاتي كه فرد در بلع آنها مشكل دارد
  • استفاده از ديگر شيوه هاي تغذيه مثل تغذيه با لوبه از طريق بيني و يا معده
  • جراحي براي عريض كردن مري با كشيدن آن يا وارد كردن يك لوله پلاستيكي يا فلزي (استنت)

علل ديسفاژي

ديسفاژي معمولا به خاطر يك مشكل ديگر در سلامت ايجاد ميشود مثل:

  • بيماري كه بر سيستم عصبي تاثير مي گذارد مثل سكته مغزي، جراحت سر، MS يا ديمانس
  • سرطان- مثل سرطان دهان يا سرطان ريه
  • بيماري ريفلاكس مروي معده اي (GORD)- كه در آن اسيد معده به مري بازگشت مي خورد
  • كودكان نيز ممكن است در نتيجه يك ناتوانايي يادگيري يا رشدي مثل فلج مغزي به اين مشكل مبتلا شوند.

عوارض ديسفاژي

ديسفاژي گاها مي تواند به مشكلات ديگري منجر گردد.

يكي از رايج ترين مشكلات سرفه يا احساس خفگي در زماني است كه غذا مسير اشتباه رفته و مسير تنفس را مي بندد. اين امر منجر به عفونتهاي ريه نظير ذات ريه استنشاقي ميشود كه نياز به درمان اورژانسي پزشكي دارد.

ذات الريه استنشاقي مي تواند بعد از استنشاق تصادفي چيزي مثل يك تكه كوچك غذا ايجاد شود. علائم هشدار دهنده ذات الريه استنشاقي عبارتند از:

  • يك صداي غلغل در زمان خوردن يا نوشيدن
  • سرفه كردن در زمان خوردن يا نوشيدن
  • مشكل در تنفس- تنفس مي تواند سريع و كم عمق باشد

اگر ديسفاژي در شما يا كسي كه مراقبت از او را بر عهده داريد تاييد شده است و در چنين علائمي را مشاهده كرديد حتما با فوريتهاي پزشكي تماس بگيريد.

ديسفاژي مي تواند به اين معنا باشد كه شما از خوردن يا نوشيدن به خاطر ترس از خفه شدن اجتناب مي كنيد كه مي تواند به سوء تغذيه يا كم آبي بدن منجر گردد.

ديسفاژي همچنين مي تواند بر كيفيت زندگي شما تاثير بگذارد چرا  كه مانع از لذت بردن شما ازغذا خوردن و شركت در دورهمايي هاي اجتماعي مي گردد.

ديسفاژي در كودكان

اگر كودكي كه مدتي طولاني است به ديسفاژي مبتلا است به خوبي غذا نمي خورد مواد غذايي لازم براي رشد ذهني و جسمي را دريافت نمي دارد. كودكاني كه در خوردن مشكل دارند زمان غذا خورن برايشان بسيار استرس زا است كه مي تواند به مشكلات رفتاري منجر گردد.

علل

از آنجايي كه بلع يك پروسه پيچيده است، دلايل بسياري براي وقوع ديسفاژي وجود دارد:

دو نوع اصلي براي ديسفاژي وجود دارد كه به خاطر وجود مشكل در موارد زير ايجاد ميشود:

  • دهان يا گلو- كه با نام ديسفاژي اروفارینژیال (دهانی-حلقی) شناخته ميشود
  • مري (مجرايي كع غذا را از دهان به معده حمل مي كند)- با نان ديسفاژي مروي شناخته ميشود

برخي از علل ديسفاژي در زير توضيح داده شده اند.

علل نورولوژيكي

آسيب ديدن سيستم عصبي (در مغز و نخاع) مي تواند با مسئوليت اعصاب براي شروع و كنترل بلع تداخل ايجاد نمايد. برخي از علل نورولوژيكي ديسفاژي عبارتند از:

  • يك سكته مغزي
  • بيماريهاي نورولوژيكي كه سبب آسيب يدن مغزي و سيستم عصبي در طول زمان ميشود از جمله بيماري پاركينسون، MS، ديمانس يا بيماري نورون حركتي
  • تورمورهاي مغزي
  • میاستنی گراو- يك بيماري نادر كه سبب تضعيف ماهيچه ها ميشود
  • مشكلات مادرزادي و مشكلات رشد

اصطلاح "مادرزادي" به معناي چيزي است كه با آن به دنيا آمده ايد. مشكلات رشدي بر نحوه رشد تاثير مي گذارند.

مشكلات مادرزادي و رشدي كه باعث ديسفاژي ميشوند عبارتند از:

  • ناتوانايي هاي يادگيري- كه در آن يادگيري، فهم و برقراري ارتباط با مشكل انجام ميشود
  • فلج مغزي- گروهي از بيماريهاي نورولوژيكي كه بر حركت و هماهنگي بدن تاثير ميگذارد
  • لب شكري و شكاف كام- يك نقص متداول تولد كه به شكافي در لب بالايي يا سقف دهان منجر مي گردد.
  • انسداد

مشكلي كه سبب انسداد در گلو يا باريك شدن مري (مجرايي كه غذا را از دهان به معده منتقل مي كند) ميشود و ميتواند سبب مشكل در بلع گردد.

برخي از علل انسداد و باريك شدن مري عبارتند از:

  • سرطان دهان با سرطان گلو مثل سرطان حنجره يا سرطان مري- زماني كه اين سرطان ها درمان ميشوند انسداد هم خود به خود رفع مي گردد
  • كيسه هاي حلقي (گلو)- يك كيسه بزرگ كه در قسمت بالاي مري ايجاد ميشود كه توانايي بلع مايعات و جامدات را كاهش مي دهد، يك شكل نادر است كه بيشتر در افراد مسن ايجاد ميشود
  • اوزفاژیت ائوزینوفیلیک- نوعي گلبول سفيد خون (ائوزینوفیل‌) كه در جداره مري به خاطر واكنش به غذاها، مواد حساسيت زا و يا ريفلكس اسيد ايجاد ميشود و به جداره مري آسيب رسانده و سبب مشكلاتي در بلع مي گردد
  • درمان راديوتراپي- مي توانند سبب ايجاد بافت اسكار شود كه مسير عبور گلو و مري را تنگ مي نمايد
  • بيماري ريفلكس معدوي- مروي (GORD)- اسيد معده مي توانند سبب ايجاد بافت اسكار شده و مري را تنگ نمايد
  • عفونتهايي مثل سل يا برفك- مي توانند منجر به التهاب مري شوند

مشكلات عضلاني

هر مشكلي كه بر ماهيچه هايي كه براي قورت دادن و پايين دادن غذا از مري به معده تاثير بگذارد مي تواند سبب ديسفاژي شود اگرچه كه چنين مشكلاتي نادر هستند.

دو مشكل عضلاني كه به ديسفاژي منجر مي گردند عبارتند از:

  • اسكلرودرمي- كه در آن سيستم ايمني (سيستم طبيعي دفاعي بدن) به بافت الم حمله كرده و به سفت شدن گلو و عضله هاي مري مي گردد
  • آشالازي- كه در آن ماهيچه ها در مري توانايي شل شدن و باز شدن را از دست داده و اجازه ورود مايعات و غذاها را نمي دهد

علل ديگر

ماهيچه هايي كه براي بلع استفاده ميشوند ممكن است با گذشت زمان ضعيف تر شوند. به همين دليل است كه ديسفاژي در افراد مسن بيشتر است.

بيماري انسداد ريوي مزمن (COPD) مجموعه اي از مشكلات ريوي است كه تنفس درست را مشكل مي سازد. مشكلات تنفسي گاها مي توانند بر توانايي بلع تاثير بگذارند.

ديسفاژي همچنين مي تواند گاها به در نتيجه عوارضي از جراحي سر يا گردن ايجاد گردد.

پزشكتان مي تواند معاينات اوليه براي بلع را در شما انجام دهد. ممكن است براي آزمايشات و درمانهاي بيشتر به پزشكان ديگري ارجاع داده شويد.

پزشكتان از شما خواهد پرسيد:

  • چه مدتي است كه علائم ديسفاژي را داريد
  • علائمتان مي آيند و مي روند يا بدتر ميشوند
  • آيا ديسفاژي بر توانايي قورت دادن جامدات در شما تاثير گذاشته يا مايعات را هم نمي توانيد ببلعيد
  • آيا وزن كم كرده ايد

پزشك پس از ارزيابي هاي اوليه براي آزمايشات و درمانهاي بيشتر شما را به مراكر زير ارجاع خواهد داد:

  • يك درمانگر گفتار و زبان (SLT)
  • يك نورولوژيست- متخصص بيماري هايي كه بر مغز و اعصاب و نخاع تاثير مي گذارند
  • يك متخصص بيماري هاي معده و روده

با آزمايشات مي توان تشخيص داد كه علت ديسفاژي از كداميك از موارد زير است:

  • دهان يا گلو (ديسفاژي حلقي دهاني)
  • مري (مجرايي كه غذا را از دهان به معده حمل مي كند كه با نام دسيفاژي مروي شناخته ميشود)

تست بلع

تست بلع معمولا با استفاده از يك درمانگر گفتار و زبان (SLT) انجام شده و مي تواند يك ارزيابي اوليه خوب از توانايي هاي بلع شما باشد..

متخصص از شما خواهد خواست مقداري آب بنوشيد زماني كه طول مي كشيد و تعداد دفعات بلع ثبت خواهد شد. از شما خواسته ميشود مقداري پودينگ يا ميوه نرم را جويده و قورت دهيد بنابراين درمانگر مي تواند ببيند چگونه لبها، زبان و ماهيچه هايتان در گلو كار مي كنند.

ويدئو فلورسكوپي

در ويدئو فلورسكوپي توانايي شما در بلع ارزيابي ميشود. اين كار در بخش اشعه ايكس انجام شده و يك تصوير متحرك از بلع شما در زمان واقعي ارائه مي دهد. از شما خواسته ميشود نوشيدني ها و غذاهاي مختلف را با غلظت هاي مختلف بخوريد كه با مايعي غير سمي كه باريوم نام دارد و در عكس برداري با اشعه ايكس ديده ميشود مخلوط شده اند. نتايج ثبت مي شود و اين امكان فراهم ميشود كه مشكلات بلع شما به صورت كامل بررسي گردد.

يك ويدئوفلورسكوپي معمولا در حدود 30 دقيقه طول مي كشد. معمولا عوارض چنداني ندارد فقط اينكه باريوم ممكن است سبب يبوست شود.

ناسوآندوسكوپي

ناسوآندوسكوپي كه گاهي آندوسكوپي فيبرواپتيك نيز ناميده ميشود بلع را ارزيابي مي كند و در آن مسيرهاي هوا در بيني و بالاتر بررسي مي گردد.

آندوسكوپ (يك لوله باريك و منعطف است با يك دوربين و چراغي در انتهاي آن) وارد بيني شما ميشود بنابراين متخصص ميتواند داخل گلو مسيرهاي هواي بالاتر را مشاهده كرده و اسندادها و مشكلات ديگر در آن حوزه را شناسايي نمايد.

همچنين مي توان از آندوسكوپي فيبرواپتيك براي ديسفاژي حلقي بعد از قورت دادن يك مقدار كم از مايع آزمايش (كه معمولا آب رنگي يا شير است) استفاده كرد.

ممكن است از اسپري بي حسي موضعي در بيني تان استفاده شود اما از آنجايي كه دوربين پايين تر از گلو نمي رود  باعث استفراغ كردن نميشود. اين شيوه بسيار ايمن بوده و تنها چند دقيقه به طول مي انجامد.

آزمايشهاي مخصوص براي ديسفاژي مروي

منومتري و بررسي PH بيست و چهار ساعته- عمكلرد مري را بررسي مي نمايد. يك مجراي كوچك با سنسورهاي فشار از بيني به مري گذرانده ميشود تا مقدار اسيدي كه از معده تان بازگردانده ميشود بررسي گردد. اين كار مي تواند به شما در تعيين هر گونه مشكلي در بلع كمك تمايد.

گاستروسكوپي تشخيصي- كه با نام آندوسكوپي تشخيصي معده يا OGD نيز شناخته ميشود يك بررسي داخلي با استفاده از يك آندوسكوپ (لوله باريك و منعطفي كه در انتهاي آن چرغ و دوربين نصب شده است) انجام ميشود.

آندوسكوپ از گلو به مري فرستاده ميشود. با اين اقدام مي توان رشدهاي سرطاني و بافتهاي اسكار را شناسايي كرد.

ارزيابي هاي تغذيه اي

ممكن است براي بررسي نداشتن سوء تغذيه نياز باشد ارزيابي هاي تغذيه اي بر روي شما انجام شود. اين كار توسط يك متخصص تغذيه با يك درمانگر گفتار و زبان انجام شود.

اغلب مشكلات بلع را مي توان مديريت كرد البته درماني كه دريافت مي داريد به نوع ديسفاژي كه داريد بستگي دارد.

درمان به اين بستگي دارد كه مشكل بلع در شما از دهان يا گلو (ديسفاژي حلقي) يا در مري (ديسفاژي مروي) است. در زمان تصميم گيري براي درمان يا مديريت ديسفاژي علت ايجاد آن نيز در نظر گرفته ميشود. در برخي موارد درمان علت پايه مثل سرطان دهان يا سرطان مري مي تواند به تعديل مشكلات بلع كمك نمايد.

در مان ديسفاژي را مي توان با كمك گروهي از متخصصين كه شامل يك گفتار درمان، متخصص تغذيه و احتمالا يك جراح ميشود مديريت كرد.

درمانهاي ديسفاژي حلقي

اگر ديسفاژي حلقي به خاطر مشكلي كه بر سيستم عصبي تاثير گذاشته است ايجاد شده باشد درمان آن با مشكل انجام ميشود. دليلش اين است كه اين مشكلات را نمي توان معمولا با استفاده از دارو و يا جراحي اصلاح كرد. سه راه ممكن براي مديريت ديسفاژي حلقي و ايمن ساختن خوردن و نوشيدن تا حد ممكن وجود دارد:

  • بلع درماني
  • تغيير در رژيم غذايي
  • لوله هاي تغذيه

بلع درماني

ممكن است براي بلع درماني به يك گفتار درمان ارجاع داده شويد. يك درمانگرگفتار و زبان براي كار كردن با افرادي كه مشكلات بلع و خوردن دارند آموزش داده شده اند.

درمانگر از طيفي از تكنيكها كه مخصوص مشكل شما طراحي شده اند مثل ياد دادن ورزشهاي بلع استفاده مي كند.

تغييرات در رژيم غذايي

براي تغيير در زژيم غذايي و حصول اطمينان از دريافت رژيم غذايي سالم و متعادل ممكن است به متخصص تغذيه ارجاع داده شويد.

متخصص تغذيه مي تواند مجموعه از غذاهاي نرم تر و و مايعات با غلظت بيشنر كه بلع آنها آسانتر است پيشنهاد دهد. همچنين اطمينان حاصل مي كنند كه شما حمايت لازم را در زمان غذا خوردن دريافت مي داريد.

لوله هاي تغذيه

مي توان از لوله هاي تغذيه براي ارائه مواد غذايي در زماني كه در حال بازيابي توانايي در بلع هستيد استفاده نمود. از آنها همچنين مي توان در موارد جدي ديسفاژي كه شما را در معرض سوء تغذيه يا از دست رفتن آب بدن قرار مي دهد استفاده نمود. لوله هاي تغذيه همچنين مي توانند مصرف داروهايي را كه براي مشكلات ديگر شما مورد نياز است را راحت تر سازند. دو نوع لوله تغذيه وجود دارد:

يك لوله ناساگاستريك (NG) : لوله اي كه از بيني گذشته و وارد معده ميشود

يك لوله گاستروستومی به روش آندوسكوپي از طريق پوست (G-Tube) يا (PEG) : لوله اي كه مستقيما در معده كاشته ميشود

لوله هاي ناساگاستريك براي استفاده كوتاه مدت طراحي شده اند. اين لوله نياز به تعويض داشته و از هر يك ماه بايد عوض شده و در داخل سوراخ ديگر بيني قرار داده شود.

لوله هاي  PEG براي استفاده بلند مدت طراحي شده اند زير كه در زير لباس پنهان ميشود. با اين وجود، ريسك بالاتري براي عوارض جزئي مثل عفونت پوست يا بسته شدن لوله در مقايسه با لوله هاي ناساگاستريك دارند.

دو عارضه اصلي لوله هاي PEG عبارتند از عفونت و خونريزي داخلي.

شما مي توانيد در مورد مزايا و معايب هر دو نوع لوله هاي تغذيه با تيم درماني خود مشورت نماييد.

درمانهاي ديسفاژي مروي

ديسفاژي مروي به مشكلات بلع در نتيجه اختلالي در مري گفته ميشود.

دارو درماني

بسته به علت، مي توان ديسفاژي مروي را با دارو درمان كرد. براي مثال، از مهار كننده هاي پروتون پمپ (PPIs) كه براي درمان سوء هاضمه استفاده ميشود مي تواند علائم ايجاد شده به خاطر تنگ شدن يا زخم شدن مري را بهبود دهد.

بوتاكس

گاهي از بوتاكس براي درمان آشالازي استفاده ميشود يك اختلال كه در آن ماهيچه ها در مري بسيار سخت شده و نمي گذارد غذا و مايعات وارد معده شوند.

از بوتاكس مي توان براي سست كردن ماهيچه هاي سخت شده  كه مانع از رسيدن غذا به معده ميشوند استفاده كرد. با اين وجود، اين تاثيرات فقط در حدود 6 ماه دوام دارند.

جراحي

ديگر موارد ديسفاژي مروي را مي توان معمولا با جراحي درمان كرد.

از ديلاتاسيون آندوسكوپيك در سطح گسترده اي براي درمان ديسفاژي حاصل از انسداد استفاده ميشود. از اين شيوه همچنين مي توان براي باز تر كردن مري اگر زخم شده باشد استفاده كرد.

ديلاتاسيون آندوسكوپيك در طول يك معاينه داخلي مري يا استفاده از آندوسكوپي انجام داد. آندوسكوپ (يك لوله باريك كه به يك انتهاي آن دوريبن و چراغ مصل شده است) از گلو عبور داده شده و به مري وارد ميشود و تصاوير داخل بدن را به يك صفحه مانيتور منتقل مي كند.

با استفاده از اين تصاوير به عنوان راهنما، يك بالن يا يك بوژي (يك ابزار پزشكي باريك و منعطف) از قسمتهاي باريك شده مري عبور داده ميشود تا دوباره آن را اتساع دهد.

اگر از بالن استفاده شود، به تدريج باد ميشود تا مري وسيع تر شود و سپس باد آن خالي و خارج مي گردد. ممكن است قبل از اقدام به شما يك داروي مسكن داده شود تا شما را آرام نمايد. ريسك كمي وجود دارد كه اين عمل مري شما را پاره يا سوراخ نمايد.

گذاشتن استنت

اگر مبتلا به سرطان ريه هستيد كه قابل برداشتن نيست، پيشنهاد ميشود كه به جاي ديلاتاسيون آندوسكوپيك از استنت استفاده كنيد.دليلش اين است كه زماني كه سرطان داريد، احتمال سوراخ شدن مري در زمان اتساع آن بيشتر ميشود. يك استنت (كه معمولا يك لوله فلزي مشبك است) در طول يك آندوسكوپي يا تحت راهنماي اشعه ايكس داخل مري نصب ميشود. سپس استنت به تدريج باز شده و راهي براي عبور غذا فراهم مي آورد. براي اينكه استنت باز مانده و مسدود نگردد بايد از يك رژيم غذايي خاص پيروي نماييد.

درمان نوزادان متولد شده با ديسفاژي

اگر نوزاد شما با مشكلات بلع (ديسفاژي مادرزادي) متولد شده است درمان آن به علت بستگي دارد.

فلج مغزي: يك درمانگر گفتار و زبان (SLT)  به كودك شما خواهد آموخت كه چگونه ببلعد، چگونه نوع غذايي را كه مي خورند تنظيم كنيد و چگونه از لوله هاي تغذيه استفاده نماييد.

شكاف لب و كام- معمولا با جراحي قابل درمان است.

تنگ شدن مري- مي توان آن را با نوعي جراحي كه ديلاتاسيون ناميده ميشود درمان و مري را اتساع داد.

دادن شير مادر يا شيشه شير به كودك

بيماري ريفلاكس معده اي مروي (GORD) را مي توان با استفاده از غذاهايي كه غلظت كافي دارند به حاي استفاده از شير مادر يا شيرخشك درمان كرد. گاهي ممكن است از دارو نيز استفاده شود