آيا مي دانيد چه چيزهايي در دهان شما وجود دارد. دهان شما خانه حدودا 700 گونه از ميكروبها است كه شامل ميكروبهايي مثل باكتريها، انگلها و غيره ميشود.  همه اين ميكروبها را در دهان خود دارند. برخي از اين ميكروبها مفيد هستند. برخي ديگر سبب مشكلاتي نظير پوسيدگي دندان و بيماري لثه ميشوند. مشكلات زماني آغاز ميشوند كه ميكروبها يك لايه لزج بي رنگ كه پلاك ناميده ميشود بر روي دندانهاي شما ايجاد مي كنند.

مسواك زدن و استفاده از نخ دندان به تميز نگه داشتن دندانهاي شما كمك مي كند. اما بعد از مسواك زدن دوباره ميكروبها رشد مي كنند و پلاكهاي بيشتري تشكيل ميشوند. به همين دليل است كه بايد مرتبا دندانهاي خود را تميز نماييد.

رشد اجتماع

ميكروبهاي مختلف در مكانهاي متفاوت رشد مي كنند. برخي به دندانهاي شما مي چسبند. برخي ديگر زبانتان را ترجيح مي دهند. برخي در حفره هاي ريز ميان لثه و دندان ها پنهان مي شوند. زماني كه خانه خود را پيدا كردند اجتماع متفاوتي با ميكروبهاي ديگر شكل مي دهند. ميكروبهاي دهان با يكديگر براي محافظت از خود همكاري مي كنند . آنها يك ماده لزج و ليز كه ماتريكس ناميده ميشود توليد مي كنند. ماتريكس در پلاك سبب ميشود كه از بين بردن آن سخت تر شود.

اجتماعات داراي ماتريكس هم شامل ميكروبهاي مفيد و هم بيماري زا ميشود. ميكروبهاي خوب به كنترل رشد ميكروبهاي بد كمك مي كنند. ميكروبهاي خوب همچنين به شما در هضم غذا كمك كرده مي توانند به محافظت شما در مقابل ميكروبهاي مضر موجود در غذا كمك نمايند.  

برخي از كارهاي خاصي كه شما انجام مي دهيد مي تواند به رشد بهتر ميكروبهاي بد نسبت به ميكروبهاي خوب كمك نمايد. غذاها و نوشيدني هاي شيرين سبب تغذيه برخي از ميكروبها شده و به افزايش تعداد و گسترش آنها كمك مي كند.

برخي از اين ميكروبهاي عاشق قند مي توانند قند را به ماتريكس و اسيد تبديل نمايند. اين اسيد سطح دندانها را تخريب مي كند. هرچه قند بيشتري در رژيم غذايي شما باشد سوخت بيشتري براي اين ميكروبها براي ساختن پلاك و آسيب زدن به دندانهايتان حاصل خواهد شد.

بهتر اين است كه به جامعه ميكروبها فكر كنيم تا يك ميكروب خاص كه سبب بيماري ميشود. شما نمي توانيد با خلاص شدن صرفا از شر يك نوع ميكروب توليد كننده اسيد از پوسيدگي پيشگيري نماييد. انواع مختلفي از ميكروبها در پلاك وجود دارند كه اسيد توليد مي نمايند. خبر خوب اين است كه محدود كردن شيريني ها و مسواك زدن و استفاده از نخ دندان به صورت مداوم مي تواند به شما در پيشگيري از رشد خارج از كنترل ميكروبهاي بد كمك نمايد.

همسايگان مفيد

باكتري هاي بسياري در دهان ما به كمك ميكروبهاي ديگر جامعه شان براي ادامه حيات و رشد وابسته هستند. از آنجايي كه ميكروبها به صورت اجتماعي زندگي مي كنند مهم است بفهميم كه ميكروبهاي مفيد و مضر هر دو چگونه عمل مي كنند. محققان در تلاشند همه انواع مختلف ميكروبهايي را كه در دهان زندگي مي كنند و نحوه عملكرد آنها را شناسايي نمايند.

قبا از اينكه تيمي بتواند ميكروبي را مطالعه نمايد بايد حدس بزند كه رشد آن چگونه است. چالش اين جا است كه برخي از ميكروبها دوست ندارند در هيچ جايي به غير ازدهان رشد نمايند. در حدود 30 درصد از 700 گونه را تا به حال نتوانسته اند در آزمايشگاه كشت  دهند.

محققان بر روي رشد اين ميكروبها كه تا به حال كشت داده نشده اند كار مي كنند. آنها از اطلاعات ژنتيكي و ديگر اطلاعات براي شناسايي هر يك و شناخت بهتر آنها استفاده مي كنند. مسئله اين است: اول اينكه اين اين ميكروب كيست بنابراين راهي سريع بايد براي شناسايي آن يافت و سپس بررسي كرد اين ميكروبها چه كاري انجام مي دهند؟

تحقيقات نشان مي دهند كه برخي از ميكروبها مواد مشخصي مي سازند كه به همسايه هاي آنها امكان رشد مي دهد. محققان در تلاش هستند اين مواد را نيز شناسايي نمايند.  آنها همچنين در تلاشند بفهمند چگونه اين ميكروبها مي توانند بر سلامت افراد تاثير بگذارند. با امكان رشد دادن ميكروبها در آزمايشگاهها دانشمندان آزمايشاتي را انجام خواهند داد تا بتوانند حدس بزنند در چه بيماريهايي نقش دارند. اين اطلاعات روزي مي تواند به دانشمندان كمك نمايد به راههاي بهتري براي پيشگيري و درمان بيماريهاي دهاني دست يابند. 

مشاركت در پوسيدگي دندان

يك مشكل مهم بهداشتي كه اين ميكروبها در دهان ايجاد مي نمايند پوسيدگي زودهنگام دندانها در كودكي است. در كشورهاي پيشرفته نظير آمريكا در حدود 23 درصد از كودكان 1 تا 5 ساله به اين مشكل دچار ميشوند.  پوسيدگي دندان خيلي سريع مي تواند بدتر شود. ماتريكس ميكروب و اسيد حاصل از باكتري ها مهمترين علت پوسيدگي دندان در كودكان هستند.

همچنين انگلهايي در پلاك دندان كودكان وجود دارند كه در پوسيدگي شايع هستند. انگلها با مشاركت با باكتريهاي سازنده اسيد و ماتركيس پوسيدگي دندانها را بدتر مي نمايند. باكتري ها به تنهايي نيز مي توانند سبب پوسيدگي دندان شوند. اما اگر انگلها نيز در آنجا حضور داشته باشند روند پوسيدگي بسيار سريع تر ميشود. محققان نشان داده اند كه برخي از انگلها مي توانند انرژي خود را از قندي تامين نمايند كه باكتري ها در زمان ساختن اسيد آزاد مي كنند. در عوض انگلها ماده اي ترشح مي كنند كه به رشد باكتري ها كمك مي نمايد. اين به باكتري ها كمك مي كند كه حتي ماتريكس هاي محكم تر و اسيد بيشتري بسازند.

شكستن پلاك

محققان به دنبال راههاي جديدي براي مبارزه با پلاك ساخته شده و پوسيدگي دندانها هستند. آنها مواد ريزي ساخته اند به نام نانوذرات كه آن قدر ريز هستند كه مي توانند وارد ماتريكسي كه از ميكروبها محافظت مي نمايند شده و آن را تخريب نمايند. نانوذرات همچنين مي توانند باكتري هاي سازنده اسيد را نابود كنند بدون اينكه به باكتري هاي خوب دهان آسيبي برسانند.

محققان نشان داده اند كه اين مواد ريز مي توانند آسيب رساني اسيد را به سطح دندانها كاهش دهند. محققان اميدوارند اين شيوه را در افراد در آينده امتحان نمايند. نانوذرات تنهايي يكي از راههاي تحت بررسي براي پيشگيري و درمان بيماريهاي دهان است. فن آوري هايي ديگري نيز مي توانند به سالم تر نگه داشتن دهان هايمان كمك نمايند. اما شما براي كنترل ميكروبهاي دهانتان در حال حاضر كارهاي زيادي مي توانيد انجام دهيد.

انتخابهاي آگاهانه

در كنترل نگه داشتن ميكروبهاي دهان

با اين نكات مي توانيد از پوسيدگي دندانها و عفونتهاي دهاني پيشگيري نماييد:

  • دندانهاي خود را با خميرداندانها حاوي فلورايد بشوريد.
  • استفاده از نخ دندان پلاكهاي ميان دندانها را از بين مي برد.
  • يادتان نرود كه زبانتان را هم بشوريد.
  • نوشيدني ها و غذاهاي شيرين را محدود كنيد.
  • از نوشيدني هاي فلورايد دار استفاده كنيد.
  • مرتبا به دندان پزشك مراجعه و دندانها خود را چكاب كنيد.