سندروم متابوليك

سندروم متابوليك به مجموعه اي از شرايط گفته ميشود كه با هم روي مي دهد و ريسك بيماري قلبي، سكته مغزي و ديابت نوع دو را در شما افزايش مي دهد. اين شرايط عبارتند از افزايش فشار خون، افزايش قند خون، چربي اضافه دور كمر و سطح كلسترول يا تري گليسريد غير طبيعي.

داشتن تنها يكي از اين شرايط به معناي داشتن سندروم متابوليك نيست. اما به اين معنا است كه ريسك بالاتري براي ابتلا به يك بيماري جدي داريد. و اگر شرايط ديگري نيز از اين دست به شما اضافه شود ريسك عوارضي نظير ديابت نوع دو و بيماري قلبي حتي بالاتر هم مي رود.

سندروم متابوليك بسيار متداول است. اگر مبتلا به سندورم متابوليك يا يكي از اجزاي آن هستيد تغييرات اساسي در سبك زندگي مي تواند ايجاد مشكلات جدي در سلامت را به تاخير انداخته و يا حتي از بروز آنها پيشگيري نمايد.

شكل بدن سيبي يا گلابي شكل

افراد مبتلا به سندروم متابوليك عموما بدنهاي سيبي شكل دارند به اين معنا است كه دور كمر آنها بيشتر و وزن زيادي را در اطراف شكم با خود حمل مي كنند. تصور ميشود كه داشتن بدن گلابي شكل- به عبارتي داشتن وزن بيشتر در اطراف ران ها و كمر باريك- ريسك ابتلا به ديابت، بيماري قلبي و ديگر عوارض سندروم متابوليك را افزايش نمي دهد.

علائم

اغلب اختلالات مربوط به سندروم متابوليك علائم آشكاري ندارند. ولي يكي از علائم آشكار آن افزايش دور كمر است. و اگر فشار خون شما بالا باشد متوجه علائم ديابت خواهيد شد- مثلا احساس تشنگي شديد و تكرر ادرار، خستگي مفرط و تاري ديد.

چه زماني بايد به پزشك مراجعه كرد

اگر مي دانيد كه حداقل به يكي از اجزاي سندروم متابوليك مبتلا هستيد از پزشك خود بپرسيد آيا نياز هست براي اجزاي ديگر آزمايش دهيد يا خير.

علل

سندروم متابوليك با اضافه وزن يا چاقي و بي فعاليتي رابطه اي نزديك دارد. همچنين به مشكلي كه مقاومت در برابر انسولين ناميده ميشود نيز ربط دارد. در حالت طبيعي دستگاه گوارش غذاهايي را كه مي خوريد به قند تجزيه مي كند. انسولين هرموني است كه توسط پانكراس ساخته شده و ورود قند به سلولها براي استفاده به عنوان سوخت كمك مي كند.

در افراد مبتلا به مقاومت به انسولين سلولها به صورت طبيعي به انسولين واكنش نشان نداده و گلوكز نمي تواند به راحتي وارد سلولها شود. در نتيجه، سطح قند خون شما افزايش مي يابد حتي با وجودي كه بدن شما انسولين بيشتر و بيشتري در تلاش براي پايين آوردن قند خون ترشح مي كند.

فاكتورهاي خطر

فاكتورهاي زير شانس ابتلا به سندروم متابوليك را افزايش ميدهند:

سن. ريسك ابتلا به سندروم متابوليك با افزايش سن بيشتر ميشود.

قوميت: اين مشكل در برخي از اقوام و در زنان بيشتر شايع است.

چاقي: اضافه وزن مخصوصا در اطراف شكم ريسك سندروم متابوليك را افزايش مي دهد.

ديابت. اگر در طول بارداري دچار ديابت شده ايد يا سابقه ديابت نوع دو در خانواده خود داريد احتمال ابتلاي شما به سندروم متابوليك بيشتر خواهد بود.

بيماري هاي ديگر. اگر دچار بيماري كبد چرب، سندروم تخمدان پلي كيستيك يا آپنه خواب باشيد احتمال ابتلاي شما به سندروم متابوليك بيشتر است.

عوارض

داشتن سندروم متابوليك مي تواند ريسك ابتلا به بيماري هاي زير را افزايش دهد:

ديابت نوع دو. اگر براي كنترل وزن اضافه تغييراتي در سبك زندگي خود ايجاد نكنيد، ممكن است مقاومت به انسولين پيدا كنيد كه همين امر باعث بالا رفتن سطح قند خون ميشود. عاقبت مقاومت به انسولين مي تواند به ديابت نوع دو تبديل شود.

بيماري قلبي عروقي. كلسترول بالا و فشار خون بالا مي تواند به ايجاد پلاكها در شريان ها كمك نمايد. اين پلاكها مي توانند شريانهاي شما را سخت تر و تنگ تر نمايند كه يم تواند به حمله قلبي يا سكته مغزي منجر گردد.

پيشگيري

تعهد بلند مدت يه سك سبك زندگي سالك مي توند مانع از شرايطي شود كه به سندروم متابوليك منجر مي گردد. يك سبك زندگي سالم عبارت است از:

  • داشتن حداقل 30 دقيقه فعاليت فيزيكي در اغلب روزها
  • خوردن ميوه، سبزي و پروتئين كم چرب و غلات كامل بسيار
  • محدود كردن چربي اشباع و نمك در رژيم غذايي
  • حفظ وزن در محدوده سالم
  • سيگار نكشيدن

تشخيص

سندروم متابوليك به عنوان داشتن يك يا چند ويژگي زير از جمله آنهايي كه براي كنترلشان دارو مصرف مي كنيد ميشود:

دور كمر زياد- دور كمر بيشتر از 89 سانتي متر براي زنان و 102 سانتي متر براي مردان

سطح تري گليسريد بالا- 150 ميلي گرم در هر دسي ليتر (mg/dL) يا 1.7 ميلي مول در هر ليتر (mmol/L) يا بالاتر از اين نوع چربي كه در خون يافت ميشود

كاهش كلسترول خوب يا HDL- كمتر از 40 mg/dL (1.04 mmol/L) در مردان و يا كمتر از 50 mg/dL (1.3 mmol/L) در زنان از كلسترول ليپوپروتئين پرچگالي (HDL)

بالا بودن فشار خون- 130/85 ميلي متر جيوه (mm Hg) يا بالاتر

بالا بودن قند خون ناشتا-  100 mg/dL (5.6 mmol/L) يا بالاتر

درمان

اگر تغييرات اساسي در سبك زندگي مثل ورزش كافي نبود پزشكتان مي تواند داروهايي براي كمك به كنترل فشار خون، كلسترول و سطح قند خون تجويز نمايد.

سبك زندگي و درمان هاي خانگي

اگر ابتلا به سندروم متابوليك يا هر يك از اجزاي آن در شما تاييد شد ايجاد تغييرات سابم در سبك زندگي مي تواند به پيشگيري يا به تاخير انداختن مشكلات سلامتي جدي مثل حمله قلبي يا سكته مغزي  در شما كمك نمايد. يك سبك زندگي سالم عبارت است از:

داشتن فعاليت فيزيكي مرتب

متخصصان ورزشي توصيه مي كنند كه حداقل 30 دقيقه ورزش مثل پياده روي سريع در روز داشته باشيد. اما لازم نيست اين فعاليت را يك جا داشته باشيد. به دنبال راههايي براي افزايش فعاليت خود از هر راهي كه ممكن است باشيد مثلا مي توانيد به جاي استفاده از ماشين پياده روي كنيد و به جاي استفاده از آسانسور از پله ها استفاده كنيد.

كاهش وزن

كاهش 7 تا 10 درصد وزن بدن مي تواند به كاهش مقاومت به انسولين و كاهش فشار خون و كاهش ريسك ابتلا به ديابت كمك نمايد. حفظ وزن كم شده نيز بسيار اهميت دارد. اگر با كم كردن وزن و حفظ آن با چالش رو به رو هستيد با پزشك خود در مورد گزينه هاي ممكن كه مي توانند كمك كننده باشند مثل استفاده از داروهاي كاهش وزن يا جراحي كاهش وزن مشورت كنيد.

رژيم غذايي سالم

برنامه هاي غذايي سالم مثل رژيم “راهكارهاي خوراكي براي توقف فشار خون بالا” (رژيم دش) و رژيم مديترانه اي بر خوردن موارد زير تاكيد دارند:

  • سبزيجات
  • ميوه ها
  • غلات كامل با فيبر بالا
  • پروتئين كم چرب

در هر برنامه غذايي سالم محدود كردن موارد زير توصيه ميشود:

  • نوشيدني هاي شيرين
  • الكل
  • نمك
  • قند
  • چربي مخصوصا چربي هاي اشباع و ترانس

ترك سيگار

ترك سيگار تا حد زيادي سلامت كلي شما را بهبود مي دهد. اگر براي ترك نياز به كمك داريد با پزشك خود مشورت كنيد.

كاهش اي مديريت استرس

فعاليت فيزيكي، مديتيشن، يوگا و برنامه هاي ديگر مي تواند به مديرست استرس و بهبود سلامت عاطفي و فيزيكي شما كمك نمايند.

آماده شدن براي قرار ملاقات با پزشك

بهتر است اول به پزشك عمومي خود مراجعه كنيد او شما را به يك متخصص در زمينه ديابت و يا ديگر اختلالات غدد درون ريز  (متخصص غدد) يا يك پزشك متخصص قلب ارجاع خواهد داد.

شما چه مي توانيد بكنيد

در هنگام تعيين وقت ملاقات با پزشك بپرسيد آيا كاري لازم است قبل از مراجعه انجام دهيد يا خير مثلا براي يك آزمايش ناشتا باشيد. فهرستي از موارد زير تهيه نماييد:

علائمتان از جمله آنهايي كه به نظر به دليل مراجعه شما به پزشك نامربوط مي رسد

اطلاعات شخصي از جمله داشتن استرس زياد، تغييرات اخير در زندگي و سابقه پزشكي خانوادگي

همه داروها، ويتامين ها يا مكملهاي ديگري كه مصرف مي كنيد م دوز مصرفي آنها

سوالاتي كه مي توانيد از پزشك خود بپرسيد:

اگر مي توانيد با يك دوست يا يكي از اعضاي خانواده به پزشك مراجعه كنيد تا بتوانيد اطلاعات دريافت شده را به خاطر بسپاريد.

براي سندروم متابوليك سوالات اساسي كه مي توانيد از پزشك خود بپرسيد عبارتند از:

سندروم متابوليك چه مشكلاتي را براي من ايجاد مي كند؟

چگونه مي تواند ريسك عوارض بيماريهاي ديگر حاصل از سندروم متابوليك را به حداقل برسانم؟

آيا نياز به آزمايشات ديگري نيز دارم؟

من بيماريهاي ديگري نيز دارم. چگونه مي توانم همه اينها را با هم مديريت كنم؟

آيا نياز است به يك متخصص مراجعه كنم؟

آيا كاتالوگ يا بروشوري در اين رابطه وجود دارد كه بتوانم استفاده كنم؟ چه وب سايتهايي براي اطلاعات بيشتر توصيه مي كنيد؟

در پرسيدن هر سوال ديگري كه به ذهنتان مي رسد ترديد نكنيد.

چه انتظاري از پزشك مي رود

پزشكتان احتمالا در مورد رژيم غذايي، ورزش و ديگر عادات و سبك زندگي تان سوالاتي خواهد كرد.

كلمات كليدي: سندروم متابوليك، ديابت نوع دو، بيماري قلبي، سكته مغزي، سبك زندگي سالم، كاهش وزن

دکتررضااسدی

پزشک، متخصص اپیدمیولوژی، پژوهشگر بین المللی، استادیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد و مشاور سازمان بهداشت جهانی. او سابقه تدریس در زمینه نگارش علمی از 10 سال گذشته دارد و شیوه آموزشی او بسیار آسان و روان است. - شاخص h براساس اسکوپوس: 22 - تعداد مقالات نمایه شده ISI تا سال 1398: 35

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Next Post

کمک به کسی که در حال ترک سیگار است: باید ها ونبایدها

د آگوست 3 , 2020
نکته های کلی برای دوستان و خانواده خود فرد سیگاری مسئول ترک آن است. این یک تغییر در سبک زندگی آنها و چالش خود آنهاست و نه شما. از فردی که سیگار را ترک می کند بپرسید آیا واقعا دوست دارد از روند کارش جویا شوید. بپرسید چه احساسی دارد […]

سردبیر

دکتر رضا اسدی

من یکی از بزرگترین اهداف همیشگی ام، ترویج شیوه زندگی سالم بوده است. این کار را با آموزش سلامت به بیمارانم آغاز کردم و سپس در فضای مجازی آن را توسعه دادم.

دسترسی سریع