شكاف لب و كام (لب شكري) مشکل نوزادی

شكاف لب و كام شكافي است كه در لب بالا يا سقف دهان (كام) اتفاق مي افتد. از زمان تولد وجود دارد. اين شكاف به اين خاطر ايجاد ميشود كه بخشي از صورت نوزاد در طول مراحل رشد در رحم به درستي به هم متصل نشده است. شكاف لب و كام يكي از رايج ترين نقص هاي مادرزادي در صورت است به طوري كه از هر 700 نوزاد يكي به اين مشكل مبتلا مي شود.

شكاف لب و كام شكافي است كه در لب بالا يا سقف دهان (كام) اتفاق مي افتد. از زمان تولد وجود دارد. اين شكاف به اين خاطر ايجاد ميشود كه بخشي از صورت نوزاد در طول مراحل رشد در رحم به درستي به هم متصل نشده است. شكاف لب و كام يكي از رايج  ترين نقص هاي مادرزادي در صورت است به طوري كه از هر 700 نوزاد يكي به اين مشكل مبتلا مي شود.

شكاف لب و كام به چه صورت است؟

كودك ممكن است تنها با شكاف لب يا شكاف كم يا هر دو متولد شود. شكاف لب ممكن است در يك طرف يا هر دو طرف لب باشد يعني دو شكاف وجود داشته باشد.

مي تواند از يك سوراخ كوچك تا يك شكاف عريض كه به بيني مي رسد متفاوت باشد. شكاف كام ممكن است تنها يك منفذ در انتهاي دهان باشد يا يك شكاف در كام كه از انتها تا جلوي دهان رسيده باشد.

گاهي ممكن است آن قدر كوچك باشد كه در جدار سقف دهان پوشيده شده باشد. هر يك از كلينيك هاي جراحي تصاويري از قبل و بعد از عمل درمان شكاف لب و كام موجود دارند.

مشكلات مربوط به شكاف لب و كام

شكاف لب و كام قبل از جراحي مخصوصا در چند ماه اول پس از تولد مي تواند سبب مشكلات جدي شود.

اين مشكلات عبارتند از:

  • مشكل در غذا دادن- نوزادي كه شكاف لب و كام دارد ممكن است نتواند شير مادر را بخورد يا از شيشه هاي معمولي تغذيه كند چون پوشش مناسبي در كام ندارد.
  • مشكلات شنوايي- برخي از نوزادان مبتلا به شكاف لب بيشتر مستعد عفونتهاي گوش و شكل گرفتن مايع در گوشهايشان (التهاب گوش ترشحی، Glue ear) هستند كه بر شنوايي آنها تاثير مي گذارد.
  • مشكلات دندان- شكاف لب و دهان بدين معنا است كه دندانهاي كودك به درستي رشد نمي يابد و بيشتر در معرض پوسيدگي دندان قرار دارند.
  • مشكلات گفتاري- اگر شكاف كام ترميم نشود مي تواند به مشكلات گفتاري مثل گفتار ناشمخص و يا تو دماغي در زماني كه كودك بزرگتر ميشود منجر گردد.

بيشتر اين مشكلات پس از جراحي و با درمانهايي نظير گفتار و زبان درماني قابل حل هستند.

علل ايجاد شكاف لب و كام

شكاف لب و كام زماني اتفاق مي افتد كه ساختارهاي شكل دهنده لب بالا و يا كاك در زماني كه كودك در رحم رشد مي يابد به يكديگر متصل نشده باشند.

اينكه چرا اين اتفاق در برخي نوزادان اتفاق مي افتد هنوز مشخص نشده است. احتمالا نمي تواند به خاطر انجام دادن يا انجام ندادن كاري در دوران بارداري باشد.

در برخي موارد شكاف لب و كام مي تواند به عوامل زير مربوط باشد:

  • ژني كه كودك از والدينش به ارث برده است (اگرچه در اكثريت اين مورد مصداق ندارد)
  • سيگار كشيدن در طول بارداري يا نوشيدن الكل در طول بارداري
  • چاقي در طول بارداري
  • فقدان اسيد فوليك در طول بارداري
  • استفاده از برخي از داروهاي خاص در اوايل بارداري مثل برخي از داروهاي ضد صرع و قرصهاي استروئيدي
  • در برخي موارد شكاف لب يا كام ممكن است در نتيجه عللي با طيف وسيعي از مشكلات مادرزادي مثل سندروم حذف 22q11 (كه گاهي سندروم دي جرج يا سندروم ولوکاردیوفاشیال نيز ناميده مي شود) و سندروم پير روبين باشد.

تشخيص شكاف لب و كام

شكاف لب معمولا در طول سونوگرافي آنورمالي در ميانه بادراي در بين ماههاي 18 تا 21 هفته قابل شناسايي است. البته در همه موارد شكافهاي لب قابل شناسايي نيستند و تشخيص شكاف كام با سونوگرافي ممكن است به سختي صورت گيرد.

اگر شكاف لب و كام تشخيص داده شد شما به يك پزشك ارجاع داده خواهيد شد كه اين مشكل را برايتان توضيح داده، در مورد درمانهاي مورد نياز با شما صحبت كرده و به سوالات شما پاسخ مي دهد.

همچنين مي توانيد با تيم هاي حمايتي مثل انجمن جراحان پلاستيك و زيبايي تماس بگيريد آنها مي توانند توصيه هايي به شما كرده و شما را با افرادي كه مشكل مشابهي دارند در ارتباط قرار دهند.

درمانهاي شكاف لب و كام

شكاف لب و كام قابل درمان هستند. براي كودك شما معمولا يك برنامه مراقبت بلند مدت ارائه داده ميشود كه در آن درمانها و ارزيابي هايي كه در حين رشد نياز دارد فهرست شده است.

درمانهاي اصلي عبارتند از:

  • جراحي- عمل براي اصلاح شكاف لب معمولا بين 3 تا 6 ماهگي نوزاد و عمل براي اصلاح شكاف كام معمولا در 6 تا 12 ماهگي نوزاد انجام ميشود.
  • حمايت براي تغذيه- ممكن است براي نح.ه نگه داشتن نوزاد بر روي سينه براي كمك به تغذيه او نياز به توصيه هايي داشته باشيد يا شايد لازم باشد با نوع خاصي از شيشه به او شير دهيد.
  • كنترل شنوايي- نوزادي كه با شكاف كام متولد ميشود بيشتر مستعد مشكل التهاب گوش ترشحی (glue ear) است كه مي تواند بر شنوايي تاثير بگذارد. كنترل مداوم شنوايي آنها بسيار اهميت دارد و اگر التهاب گوش ترشحي زياد بر شنوايي آنها تاثير گذاشته باشد ممكن است يك سمعك براي او گذاشته شود يا لوله هاي كوچكي براي تخليه مايع در گوش قرار داده شود
  • گفتار و زبان درماني- يك گفتار و زبان درمان رشد گفتاري و زباني كودك شما را در طول كودكي كنترل خواهد كرد و در مورد هر گونه مشكل گفتاري و زباني به او كمك مي كند
  • بهداشت خوب دهان و درمان هاي ارتودنسي- در مورد مراقبت از دندانهاي كودك به شما توصيه هايي خواهد شد و اگر دندانهاي دائمي به درستي در نيامدند ممكن است نياز به براكت ارتودنسي باشد

درونماي شكاف لب و كام

اكثريت كودكاني كه تحت درمان شكاف لب و كام قرار مي گيرند مي توانند به زندگي طبيعي خود ادامه دهند. اغلب كودكان مبتلا مشكلات جدي ديگر پزشكي ندارند و درمان مي تواند ظاهر صورت و مشكلات تغذيه و گفتاري را بهبود دهد.

جراحي براي ترميم شكاف لب تنها يك جاي زخم صورتي رنگ كوچك در بالاي لب بر جاي مي گذارد كه همان نيز در طول زمان محو ميشود و با بزرگ تر شدن كودك كمتر قابل رويت است.

برخي از بزرگسالاني كه ترميم شكاف لب و يا كام در كودكي داشته اند ممكن است در مورد ظاهر خود ناراضي يا حساس باشند. اگر دچار چنين مسائلي بوديد براي درمانها و حمايت هاي بيشتر به پزشكان مربوطه ارجاع داده خواهيد شد.

آيا ممكن است شكاف لب و كام دوباره در خانواده اي اتفاق بيافتد؟

در اغلب موارد شكاف لب و كام يك بار بوده و تمام ميشود و احتمال تكرار آن در فرزندان بعدي معمولا وجود ندارد. ريسك تولد نوزادي با شكاف لب و كام اگر قبلا فرزندي با اين مشكل داشته ايد كمي افزايش مي يابد اما تصور ميشود شانس اين اتفاق صرفا در حدود 2 تا 8 درصد است.

اگر شما يا همسرتان با شكاف لب يا كام متولد شده ايد شانس داشتن فرزندي با اين مشكل نيز همان 2 تا 8 درصد است. در مواردي كه مشكل مربوط به يك بيماري ژنتيكي بوده شانس تولد فرزندي ديگر با اين مشكل يا انتقال آن از والد به فرزند بيشتر ميشود.

براي مثال، شانس انتقال بيماري از والد مبتلا به سندروم حذف 22q11 به فرزندانش 1 از 2 است.

درمان

كودكان مبتلا به شكاف لب و كام نياز به چندين درمان و ارزيابي در حين بزرگ شدن دارند. شكاف معمولا با جراحي درمان ميشود. درمانهاي ديگر مثل گفتار  درماني و مراقبت دهان و دندان نيز ممكن است مورد نياز باشد.

برنامه مراقبت از كودك

براي كودكان مبتلا به شكاف لب و كام برنامه اي مخصوص به آنها براي برآوردن نيازهاي فردي شان ارائه ميشود. يك نمونه از اين برنامه مي تواند به صورت زير باشد:

  • تولد تا 6 هفتگي- كمك به تغذيه، حمايت از والدين، تستهاي شنوايي و معاينات پزشك كودكان
  • 3 تا 6 ماهگي- جراحي براي ترميم شكاف لب
  • 6 تا 12 ماهگي- جراحي براي ترميم شكاف كام
  • 18 ماهگي- ارزيابي گفتار
  • 3 سال- ارزيابي گفتار
  • 5 سال- ارزيابي گفتار
  • 8 تا 12 سال- پيوند استخوان براي ترميم شكاف در ناحيه لثه
  • 12 تا 15 سال- درمان ارتودنسي و كنترل رشد فك

مراجعه به پزشك و پايش تا سن 21 سالگي يعني تا زماني كه ديگر رشد متوقف ميشود توصيه مي گردد.

جراحي

جراحي ترميم لب

جراحي ترميم لب معمولا زماني كه كودك 3 ماهه است انجام ميشود.

كودك تحت بي هوشي عمومي قرا مي گيرد و شكاف لب ترميم شده و با بخيه بسته ميشود. اين عمل معمولا 1 تا 2 ساعت به طول مي انجامد. اغلب نوزادان يك تا دو روز در بيمارستان نگه داشته ميشوند. شما مي توانيد در طي اين مدت در كنار او بمانيد. بعد از چند روز بخيه ها كشيده ميشوند يا ممكن است خود به خود جذب شوند. ممكن است يك جاي زخم كوچك باقي بماند اما جراح سعي ميكند زخم را با لايه هاي طبيعي لب بپوشاند تا كمتر قابل توجه باشد. اين جاي زخم در طول زمان محو شده و كمتر قابل تشخيص است.

جراحي ترميم كام

جراحي ترميم كام معمولا در 6 تا 12 ماهگي نوزاد انجام مي گيرد. شكاف در دهان بسته شده و ماهيچه ها و جداره كام دوباره آرايش بندي ميشود. زخم با بخيه هاي غير جذبي بسته ميشود.

اين عمل تقريبا دو ساعت به طول مي انجامد و با استفاده از بي هوشي عمومي انجام ميشود. اغلب كودكان 1 تا 3 روز در بيمارستان نگه داشته ميشوند و باز هم شما مي توانيد در اين مدت با او در بيمارستان بمانيد.

جاي زخم حاصل از ترميم كام در داخل دهان خواهد بود.

جراحي اضافه

در برخي موارد ممكن است جراحي اضافه در مراحل بعدي مورد نياز باشد:

  • ترميم لثه با استفاده از يك استخوان (پيوند استخوان)- معمولا در سن 8 تا 12 سالگي انجام ميشود
  • بهبود ظاهر و عملكرد لب ها و كام- در صورتي مورد نياز است كه جراحي اوليه به خوبي بهبود نيافته و يا مشكلات بعدي در گفتار وجود داشته باشد
  • بهبود ظاهر بيني (ترميم بيني)
  • بهبود ظاهر فك- برخي از كودكاني كه با شكاف لب و كام متولد ميشوند ممكن است كمي فك پايين آنها عقب تر باشد

كمك و توصيه هايي براي تغذيه كودك

بسياري از نوزدان با شكاف كام در گرفتن سينه مادر به خاطر وجود شكافي در سقف دهان خود مشكل دارند بنابراين مقادير زيادي هوا و شير از بيني شان خارج مي گردد. بنابراين شايد در چند ماه اوليه خوب وزن گيري نكنند.

يك پرستار متخصص مي توانند به شما توصيه هايي براي نحوه نگه داشتن و بغل كردن كودك در زمان شير دادن و در صورت نياز شيوه هاي جايگزين ارائه دهد.

اگر تغذيه از سينه مادر ممكن نباشد، ممكن است به شما توصيه شود كه شيرتان را دوشيده و در يك شيشه انعطاف پذير كه مخصوصا براي كودكان داراي شكاف كام طراحي شده اند ريخته و به او بدهيد.

در موارد بسيار نادر ممكن است لازم باشد از لوله اي كه در داخل بيني قرار داده ميشود براي تغذيه تا قبل از  عمل استفاده شود.

درمان مشكلات شنوايي

احتمال ايجاد التهاب گوش ترشحی (glue ear) د كودكان كتبلا به شكاف كام بيشتر است كه در اين صورت مايعي پشت گوش جمع ميشود. دليلش اين است كه ماهيچه ها در كام به گوش مياني متصل هستند. اگر اين ماهيچه ها به خاطر شكاف درست كار نكنند، ترشحات چسبناك ممكن است در گوش مياني تجمع يافته و شنوايي را كاهش دهد.

براي رفع هر گونه مشكلي از كودك شما بايد مرتبا تست شنوايي گرفته شود.

مشكلات شنوايي بعد از ترميم كام بهبود مي بايد ولي در صورت نياز مي توان آن را با قرار دادن يك لوله پلاستيكي كوچك كه grommet ناميده ميشود در پرده گوش اين مشكل را برطرف نمود. اين وسيله امكان تخليه مايع از گوش را فراهم مي آورد. گاهي استفاده از سمعك پيشنهاد ميشود.

مراقبت از دندان

اگر شكاف منطقه لثه را نيز درگير كرده باشد، ممكن است دندانها در دو طرف شكاف كج شده يا در جاي درست خود قرار نگيرند. اغلب ممكن است دنداني اصلا در نيايد يا د رمكاني دو دندان روي هم در بيايند.

يك دندان پزشك مي تواند سلامت دندانهاي كودك شما را كنترل كرده و در صورت نياز درمانهاي لارم را پيشنهاد دهد. بنابراين بسيار اهميت دارد كه كودك تحت نظر يك دندان پزشك خانوادگي قرار بگيرد.

درمان ارتودانسي كه به هم طراز كردن و بهبود ظاهر دندانها كمك مي كند نيز ممكن است مورد نياز باشد كه شامل نصب پلاكت و يا ديگر ابزارهاي دنداني براي كمك به راست كردن دندانها ميشود.

درمان براكت معمولا پس از افتادن همه دندانهاي شيري كودك انجام ميشود اما ممكن است قبل از پيوند استخوان براي ترميم شكاف در لثه مورد نياز باشد.

كودكان مبتلا به شكاف كام بيشتر مستعد پوسيدگي دندان هستند بنابراين بسيار مهم است كه آنها را به مسواك زدن و رعايت بهداشت دهان و دندان و مراجعه مرتب به دندان پزشك تشويق نماييد.

گفتار و زبان درماني

ترميم شكاف كام تا حد زيادي شانس مشكلات گفتاري را كاهش مي دهد اما در برخي موارد، كودكان مبتلا به شكاف كام هنوز هم نياز به گفتار درماني دارند. يك درمانگر زيان و گفتار (SLT) مي تواند چندين بار در طول روند رشد گفتار كودك شما را ارزيابي نمايد.

اگر مشكلي مشاهده شود ممكن است ارزيابي هاي بيشتري بر روي روند بهبود و عمكلرد كام انجام داده و به شما راهنمايي هايي براي كار كردن و كمك كردن به كودك براي داشتن گفتاري سليس ارائه دهد. ممكن است به يك مركز گفتار درماني در نزديكي منزلتان ارجاع داده شويد.

گفتار درمان همچنان گفتار كودك شما را تحت نظر خواهد داشت تا زماني كه كودك كاملا بزرگ شده و تا زماني كه كودك شما نياز به كمك داشته باشد با او كار خواهند كرد.

ممكن است براي تعداد معدودي از كودكان كه در زمان صحبت كردن جريان هواي زيادي از طريق بيني شان دارند و به گفتار تودماغي منجر ميشود نياز به يك جراحي اصلاحي ديگر وجود داشته باشد.

کاربران برای بهره‌گیری کامل از فیس‌بوک باید در آن نام‌نویسی کنند. پس از نام‌نویسی، امکان ایجاد نمایه شخصی، افزودن دیگر کاربران به فهرست دوستان، فرستادن و دریافت پیام و دریافت آگاه‌سازی از تغییرات دوستان خود فراهم می‌شود.

دکتررضااسدی

پزشک، متخصص اپیدمیولوژی، پژوهشگر بین المللی، استادیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد و مشاور سازمان بهداشت جهانی. او سابقه تدریس در زمینه نگارش علمی از 10 سال گذشته دارد و شیوه آموزشی او بسیار آسان و روان است. - شاخص h براساس اسکوپوس: 22 - تعداد مقالات نمایه شده ISI تا سال 1398: 35

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Next Post

واریس: مشکل آنها که نمی نشینند

پ ژوئن 13 , 2019
تا سن 50 سالگي تقريبا 40 درصد زنان و 20 درصد مردان دچار مشكلات جدي در سياهرگهاي پا خواهند شد. واريس به خاطر انباشته شدن خون در سياهرگها ايجاد ميشود و اين امر سبب ميشود سياهرگها ورم كنند.

سردبیر

دکتر رضا اسدی

من یکی از بزرگترین اهداف همیشگی ام، ترویج شیوه زندگی سالم بوده است. این کار را با آموزش سلامت به بیمارانم آغاز کردم و سپس در فضای مجازی آن را توسعه دادم.

دسترسی سریع