ﺩﻳﻮﺭﺗﻴﻜﻮﻝ چیست؟

ديورتيكول هاي كولون در افراد پير رايج هستند.

ديورتيكول هاي كولون در افراد پير رايج هستند. عموما علائمي ندارد و در اغلب موارد نياز به درمان نيست. با اين وجود، پيشنهاد ميشود براي كمك به پيشگيري از عوارض از رژيم غذايي پر فيبر استفاده شود. در برخي موارد، ديورتيكولها سبب درد و علائم ديگر ميشوند. گاهي يك ديورتيكول ممكن است خونريزي كند كه منجر به ايجاد خونريزي شديد و بدون درد در مقعد ميشود كه خون ريزي ممكن است خيلي شديد باشد.

در برخي موارد يك يا چند ديورتيكول عفونت مي كنند و منجر به دیورتیکوليت ميشود. اين باعث دل درد شديد و تب شده و ممكن است به مصرف يك دوره آنتي بيوتيك نياز باشد. عوارض حاصل از دیورتیکوليت مثل آبسه يا سوراخ شدن روده رايج نبوده ولي جدي هستند.

دیورتیکول

ديورتيكول ها چه هستند؟

ديورتيكول كيسه كوچكي است با گردني باريك كه برآمده شده و از ديواره روده بيرون مي زند. ديورتيكول ها يعني چند ديورتيكول. ممكن است در هر جايي از روده به وجود آيند، اما اغلب در كولون (كه گاهي روده بزرگ ناميده ميشود) ايجاد ميشوند. اغلب در بخشي از كولون كه به ركتوم منتهي ميشود و در آنجا مدفوع سفت تر ميشود ايجاد مي شوند. ركتوم در سمت چپ شكم قرار دارد. ممكن است در طول زمان چندين ديورتيكول ايجاد شوند. در برخي از افراد نهايتا تعداد زيادي ديورتيكول ايجاد ميشود.

چه كساني به ديورتيكول مبتلا ميشوند؟

ايجاد ديورتيكول رايج است. رواج آنها در افراد مسن بيشتر است. تقريبا بيش از نيمي از انگليسي ها تا سن 50 سالگي ديورتيكول دارند. از هر 10 نفر 7 نفر تا رسيدن به سن 80 سالگي ديورتيكول خواهند داشت.

عامل ايجاد ديورتيكول ها چيست؟

عامل ايجاد ديورتيكول ها عدم مصرف فيبر كافي است. فيبر قسمتي از غذا است كه هضم نميشود.
روده شما مدفوع را با حركات آرام ديواره ماهيچه اي اش به جلو مي راند. اگر فيبر كافي نخوريد مدفوع خشك تر، كم حجم تر و حركت كردن آن در طول روده سخت تر ميشود.اگر فيبر در روده كم باشد ماهيچه هاي روده بايد سخت تر كار كنند. وقتي مدوفع خشك در روده حركت مي كند ممكن است در قسمتهايي از آن فشار بالا رود. افزايش فشار به قسمت كوچكي از ماهيچه جداره داخلي روده فشار وارد كرده و ديورتيكول كوچك شكل ميگيرد.

علائم و مشكلات ناشي از ديورتيكول ها چيست؟

معمولا علائمي ندارد كه در اين صورت دیورتیکولوز ناميده ميشود

از هر 4 نفري كه ديورتيكول دارند در 3 نفر علامت يا مشكلي وجود ندارد. اصطلاح ديورتيكولوز يعني ديورتيكول ها وجود دارند اما عارضه يا مشكلي ايجاد نكرده اند. در اغلب موارد، چون علائمي وجود ندارد فرد متوجه وجود ديورتيكول ها نميشود. گاهي ممكن است به صورت تصادفي در نتيجه دادن آزمايشاتي مثل كولونوسكوپي يا باريوم انما براي دلايل ديگر شناسايي شوند.

بيماري‌ ديورتيكولي‌

از اين اصطلاح زماني استفاده ميشود كه ديورتيكول ها سبب دردهاي متناوب در پايين شكم يا نفخ شوند (اما عفونت يا تورم وجود ندارد- در اين مورد در ادامه توضيح داده خواهد شد). درد معمولا به صورت انقباض شكم است و مي آيد و مي رود. درد در پايين سمت چپ شكم رايج تر است. ممكن است با رفتن به توالت و دفع مدفوع از درد و نفخ رهايي يابيد. برخي افراد اسهال يا يبوست ميشوند و در برخي مخاط با مدفوعشان دفع ميشود. مشخص نيست چگونه ديورتيكول ها سبب اين علائم ميشوند.

علائم بيماري ديورتيكولي مي تواند مشابه بيماري كه سندروم روده تحريك پذير (IBS) ناميده ميشود باشد. با اين وجود، IBS معمولا افراد جوان را تحت تاثير قرار مي دهد. بنابراين، علائمي كه معمولا در جوانترها به وجود مي آيد بيشتر به خاطر IBS و علائمي كه در پيرها به وجود مي آيد به احتمال زياد به خاطر بيماري ديورتيكولي است. با اين وجود، در برخي موارد به سختي مي توان تشخيص داد علائم به خاطر يبماري ديورتيكولي است يا IBS.

تشخيص بيماري ديورتيكولي معمولا با تاييد وجود ديورتيكول ها و منتفي دانستن علل ديگر علائم انجام ميشود. توجه: علائم بيماري ديورتيكولي مخصوصا اگر در يك شخص پير باشد، مي تواند مشابه مراحل اوليه سرطان روده باشد. بنابراين، اگر اين علائم را داشتيد با يك پزشك مشورت كنيد شايد نياز به آزمايشات بيشتر باشد. براي مثال، آزمايشي كه كولونوسكوپي ناميده ميشود ممكن است پيشنهاد شود. در آن پزشك از يك تلسكوپ مخصوص انعطاف پذير براي مشاهده داخل روده استفاده مي نمايد. با اين كار مي توان وجود ديورتيكول ها را تاييد و سرطان روده را رد كرد.

ديورتيكوليت (عفونت)

ديورتيكوليت به شرايطي گفته ميشود كه يك يا چند ديورتيكول متورم شده و عفونت كند. اين اتفاق زماني مي افتد كه مدفوع در يك ديورتيكول به دام افتاده و بي حركت بماند. باكتري ها (ميكروبها)در مدفوع به دام افتاده،  سپس چند برابر شده و عفونت ايجاد مي كنند. از هر 5 نفر كه ديورتيكول دارد يك نفر در مرحله اي مبتلا به ديورتيكوليت ميشود.  برخي افراد دوره هاي عودشونده ديورتيكوليت دارند. علائم ديورتيكوليت عبارتند از:

  • درد مداوم در شكم كه معمولا در پايين قسمت چپ شكم است اما ممكن است در هر جاي ديگر شكم نيز باشد.
  • تب (دماي بالا)
  • يبوست يا اسهال
  • ممكن است كمي خون در مدفوع داشته باشيد
  • ممكن است احساس تهوع داشته باشيد

انسداد، آبسه، فيستول و پريتونيت

يك ديورتيكول عفوني شده (ديورتيكوليت) گاهي بدتر شده و عوارضي ايجاد مي نمايد. عوارض احتمالي عبارتند از: انسداد كولون، آبسه ( چرك جمع شده) كه ممكن است در شكم ايجاد شود، يك مجراي ارتباطي (فيستول) كه ممكن است به اندامهاي ديگر مثل صفرا شكل گيرد، يك سوراخ در جداره روده كه سبب ريختن عفونت به داخل شكم ميشود (پريتونيت). براي اين عوارض جدي ولي ناشايع معمولا نيز به جراحي است.

خونريزي

ممكن است گاها ديورتيكول خونريزي كرده و كمي خون از مقعد دفع شود. خون ريزي معمولا ناگهاني و بدون درد است كه به خاطر تركيدن يك رگ خوني كه گاهي در ديواره يك ديورتيكول قرار دارد ايجاد ميشود و بنابراين ميزان خون از دست رفته ممكن است زياد باشد. اگر خونريزي شديد باشد در برخي موارد انتقال اورژانسي خون نياز ميشود. با اين وجود، از هر 4 مورد 3 مورد خونريزي خود به خود متوقف ميشود. گاهي براي توقف خونريزي عمل جراحي لازم است. گاهي فقط يك خونريزي كوچك اتفاق مي افتد.

توجه: هميشه اگر خونريزي از روده (از مقعد) داشتيد با يك پزشك مشورت كنيد. نبايد تصور كنيد كه حتما خونريزي از ديورتيكول است. بايد شرايط جدي تر مثل سرطان روده منتفي شوند.

درمان دیورتیکولوز چيست؟

از آنجا كه ديورتيكولوز به معناي ديورتيكول هاي بدون علائم هشتند، نيازي به درمان نيست.

با اين وجود، معمولا استفاده از يك رژيم پر فيبر پيشنهاد ميشود. به هر حال رژيم پر فيبر براي همه سودمند است چه ديورتيكول داشته باشيد يا نداشته باشيد. بزرگسالان بايد 18 تا 30 گرم فيبر در روز مصرف نمايند. فيبر سبب افزايش حجم مدفوع و نرم تر شدن آن ميشود و مانع يبوست ميشود. همچنين، رژيم پر فيبر مانع از شكل گيري بيشتر ديورتيكول ها ميشود. با اين كار ريسك ايجاد مشكلات در آينده در نتيجه وجود ديورتيكول ها مثل ديورتيكوليت از بين مي رود. براي جزئيات بيشتر براي غذاهاي پر فيبر به بخش بعدي مراجعه نمائيد.

درمان بيماري ديورتيكولي چيست؟

رژيم غذايي پر فيبر و احتمالا مكملهاي فيبردار

معمولا يك رژيم غذايي پر فيبر پيشنهاد ميشود. با اين كار درد، نفخ، يبوست و اسهال كاهش مي يابد. همچنين مي تواند به جلوگيري از شكل گيري ديورتيكول هاي بيشتر كمك كند كه ريسك بدتر شدن شرايط را كاهش مي دهد.

غذاهاي بسياري حاوي فيبر هستند كه عبارتند از:

  • غلات كامل، ميوه و سبزي ها
  • نان، بيسكويتها و آرد (براي شيريني پزي) كامل و سبوس دار
  • غلات كامل صبحانه
  • برنج قهوه اي، اسپاگتي و ديگر پاستاهاي كامل

بهتر است بيشتر از فيبر موجود در سبزيجات و ميوه ها استفاده شود تا فيبر غلات (نان و غيره).

اگر رژيم حاوي فيبر علائم را بهبود نبخشيد ممكن است استفاده از مكملهاي فيبر توصيه شود. انواع مختلفي از آنها در داروخانه ها، و بر اساس تجويز وجود دارند. يك داروساز ميتواند شما را راهنمايي نمايد. اگرچه ممكن است تاثير مكملهاي فيبر در از بين بردن علائم در عرض چند روز مشهود باشد، اما ممكن است تا 4 هفته نيز طول بكشد.

توجه: ممكن است اولي كه فيبر اضافه تر از آنچه كه سابقا استفاده مي كرديد مصرف كنيد، احساس نفخ نمائيد.اين زودگذر است و تا چند روز بعد زماني كه روده شما به اين فيبر اضافه عادت نمايد برطرف ميشود. با اين وجود، در برخي از افراد گزارش شده است كه رژيم پرفيبر يا مكملهاي خاص فيبر سبب علائم خفيف دائمي مثل دردهاي خفيف و نفخ شده است. مخصوصا زماني اين اتفاق ممكن است بيفتد كه غذاهاي سبوس دار يا مكملهاي حاوي سبوس زياد استفاده شود. دليلش اين است كه فيبر ها دو نوع اصلي دارند- فيبر محلول (كه در آب حل ميشود) و فيبر نامحلول. به نظر مي رسد فيبر محلول مفيدتر از فيبر نامحلول است و فيبر نامحلول است كه سبب ايجاد اين علائم ميشود. بنابراين اگر مصرف فيبر را افزايش داده ايد ترجيحا از فيبر محلول استفاده كنيد.

  • منابع غذايي فيبر محلول عبارتند از جو، اسپرزه (پسيليوم)، آجيلها و دانه ها، برخي ميوه ها و سبزي ها و پكتين ها. يك مكمل فيبر كه پودر اسپرزه ناميده ميشود نيز در داروخانه ها موجود است.
  • فيبر نامحلول معمولا در سبوس ذرت (بلال)، سبوس گندم و برخي ميوه ها و سبزي ها يافت ميشود.

توجه: وقتي رژيم پر فيبر استفاده مي كنيد بايد زياد مايعات بنوشيد. سعي كنيد حداقل 2 ليتر (حدود 8 تا 10 ليوان) در روز مايعات مصرف كنيد.
در مقاله ديگري با عنوان “فيبر و مكملهاي فيبر” اطلاعات بيشتري در مورد رژيم غذايي پرفيبر ارائه شده است.

مايعات

وقتي رژيم پر فيبر استفاده مي كنيد بايد زياد مايعات بنوشيد. سعي كنيد حداقل 2 ليتر (حدود 8 تا 10 ليوان) در روز مايعات مصرف كنيد.

پاراستامول

اگر رژيم غذايي پرفيبر يا مكملهاي فيبر كمكي به كم كردن درد نكرد پاراستامول مي تواند كمك كننده باشد. معمولا از ديگر انواع مسكن ها براي بيماري ديورتيكولي استفاده نميشود.

درمان دیورتیکولیت چيست؟

اگر علائم خيلي شديد نباشند

اگر دیورتیکولیت در شما ايجاد شد معمولا نياز به استفاده از يك دوره آنتي بيوتيك داريد و توصيه ميشود مقاديري زيادي مايعات شفاف بنوشيد. ممكن است توصيه شود تا از بين رفتن علائم چيزي نخوريد. ممكن است براي مدتي به مسكن هاي قوي نياز داشته باشيد. اگر عفونت خيلي جدي نباشد، با اين درمان علائم معمولا از بين مي روند. وقتي علائم از بين رفتند، مي توانيد رژيم غذايي معمول خود را آغاز كنيد اما معمولا رژيم پر فيبر (همان طور كه در بالا گفته شد)  بهترين است.

اگر علائم شديد بوده و ادامه دار شدند

اگر علائم شديد باشند بايد در بيمارستان بستري شويد. ممكن است به شما آنتي بيوتيك بدهند يا مايعاتي را از طريق چكاندن مستقيما به وريد وارد كنند. ممكن است به شما مسكن تزريق شود. اگر علائم خيلي جدي نباشد اما تا 48 ساعت يا بيشتر با مصرف آنتي بيوتيكها برطرف نشدند باز هم ممكن است لازم باشد در بيمارستان بستري شويد.

اگر عوارض به وجود آمدند

همان طور كه قبلا اشاره شد، در برخي از افراد مبتلا به ديورتيكوليت عوارضي مثل انسداد روده بزرگ، آبسه، فيستول و پريتونيت به وجود آيد. معمولا براي درمان اين عوارض جدي ولي ناشايع از جراحي استفاده ميشود. براي مثال، گاهي براي تخليه يك آبسه يا برداشتن يك قسمت از كولون كه بدجور عفونت كرده باشد نياز به جراحي است.

درمان ديورتيكول هايي كه خونريزي دارند

همان طور كه پيشتر گفته شد، گاهي در كساني كه ديورتيكول دارند به خاطر خونريزي شديد به انتقال خون نياز پيدا ميشود. با اين وجود، در هر 3 مورد از 4 مورد خونريزي خود به خود متوقف ميشود. گاهي براي توقف خونريزي به جراحي نياز است.

نكته پاپاني

اگر تغييري در عادات دستشويي رفتن خود ديديد به پزشك مراجعه كنيد. براي مثال، تغيير ناگهاني از عادت رفتن به دستشويي تا يبوست يا اسهال پايدار، دفع خون يا مخاط يا دردهاي جديد. حتي اگر معلوم شد كه ديورتيكول داريد، تغيير علائم ممكن است نشان دهنده يك مشكل جديد و متفاوت در روده باشد. اگر خونريزي شديد از روده داشتيد با اورژانس تماس بگيريد.

دکتر هانیه گنجعلی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پست بعدی

توکسوپلاسموز: بیماری گربه ای

ش ژانویه 18 , 2020
توکسوپلاسموز عفونتي است كه يك انگل به نام توکسوپلاسما عامل آن است.
توکسوپلاسموز

سردبیر

دکتر رضا اسدی

من یکی از بزرگترین اهداف همیشگی ام، ترویج شیوه زندگی سالم بوده است. این کار را با آموزش سلامت به بیمارانم آغاز کردم و سپس در فضای مجازی آن را توسعه دادم.

دسترسی سریع