کلستئاتوم

كلستئاتوم يك بيماري نامتداول است كه در آن توده اي كيست مانند در گوش رشد مي كند. مي تواند يك مشكل (نقص) مادرزادي باشد اما اغلب به عنوان عارضه عفونت گوش (بلند مدت) اتفاق مي افتد.

كلستئاتوم يك بيماري نامتداول است كه در آن توده اي كيست مانند در گوش رشد مي كند. مي تواند يك مشكل (نقص) مادرزادي باشد اما اغلب به عنوان عارضه عفونت گوش (بلند مدت) اتفاق مي افتد. رايج ترين علائم عبارتند است از: از دست دادن شنوايي و ترشحات بد بو از گوش. شرايط بدخيمي نيست (سرطان) اما مهم است چون مي تواند منجر به ناشنوايي دائمي و بيماري هاي تهديد كننده حيات مثل مننژيت شود.

ساختار گوش چگونه است و ما چگونه مي شنويم؟

گوش به سه بخش تقسيم ميشود- گوش بيروني (خارجي)، گوش مياني و گوش داخلي. گوش مياني كه در پشت پرده گوش (پرده صماخ) قرار گرفته با هوا پر شده است. هوا از پشت بيني تا كانل باريكي كه شيپور استاش ناميده ميشود بالا مي آيد. در گوش مياني سه استخوان بسيار كوچك وجود دارد (استخوانچه ها) به نامهاي استخوان چكشي (مالوس)، سنداني و ركابي. گوش دروني شامل حلزون گوش و مجاري نيم  دايره است.
امواج صوتي به گوش خارجي مي رسد و با پرده صماخ برخورد مي كند. امواج صوتي سبب ارتعاش استخوانچه ها ميشود. ارتعاشات صدا از پرده صماخ به استخوانچه ها مي رسد. سپس استخوانچه ها ارتعاشات را به حلزون گوش در گوش داخلي انتقال مي دهند. حلزون گوش ارتعاشات را به سيگنالهاي صوتي تبديل مي كند كه از طريق يك عصب از گوش به مغز فرستاده شده و امكان شنيدن را فراهم مي آورد.
مجاري نيم دايره در گوش داخلي شامل مايعي است كه با حركت كردن به موقعيتهاي مختلف جابه جا ميشود. حركت اين مايع از طريق موهاي كوچكي در مجاري نيم دايره احساس ميشود كه پيامهايي را به عصب گوش مي فرستد تا به حفظ تعادل و طرز ايستادن كمك شود.

کلستئاتوم چيست؟

کلستئاتوم نامي است كه به مجموعه اي از سلولهاي پوستي داده شده كه يك توده (غده) را شكل مي دهد. يك توده سفيد رنگ و به ظاهر چرب است كه با معاينه گوش ديده ميشود.

عامل كلستئاتوم چيست؟

عامل آن دقيقا مشخص نشده است. تصور ميشود كه سلولهاي پوست از جداره مجراي گوش در گوش مياني به دام مي افتند (كه در حالت معمول حاوي سلولهاي پوستي نيست.) سلولهاي پوستي، از جمله آنهايي كه مجراي گوش را مي پوشانند به صورت معمول تكثير ميشوند تا جاي سلولهاي مرده را بگيرند. به صورت معمول سلولهاي پوست پوسته پوسته ميشوند. سلولهاي مرده نيز به دام افتاده و روي هم جمع ميشوند. اين جمع شدن سلولهاي مرده در طول زمان همان چيزي است كه كلوستئوم را شكل مي دهد.

كلستئوم دو نوع دارد:

  • كلستئوم مادرزادي از زمان تولد پشت پرده صماخ شكل مي گيرد. تصور ميشود كه برخي از سلولهاي پوست در محل نادرستي در گوش شكل گرفته و كلستئاتوم ايجاد كرده است.
  • كلستئوم اكتسابي بعدها معمولا در بزرگسالان اتفاق مي افتد. اغلب در نتيجه عفونت عود شونده مزمن (بلند مدت) گوش اتفاق مي افتد. اين عفونت سبب انسداد شيپور استاش ميشود. شيور استاش مجرايي است كه گوش مياني را به انتهاي بيني و گلو متصل مي كند. انسداد آن ايجاد فشار منفي (مكش) مي كند كه پرده صماخ را به داخل مي كشد. در اين كيسه برخي سلولهاي پوست جمع ميشوند، به دام افتاده ولي همچنان به تكثير ادامه مي دهند تا كلستئاتوم شكل مي گيرد. اين كيسه آنقدر در عمق قرار دارد كه سلولهاي مرده پوست نمي توانند از آن خارج شوند و بنابراين كلستئاتوم به تدريج بزرگتر ميشود.

كلستئاتوم تا چه حد رايج است؟

كلستئاتوم نادر است. نرخ شيوع آن مشخص نيست. از هر 1000 نفري كه به كلينيك هاي تخصصي گوش و حلق و بيني (ENT)  مراجعه مي كنند يك نفركلستئاتوم دارد. همچنين گفته شده است كه از هر 10000 نفر جمعيت يك نفر به اين بيماري مبتلا است. اغلب هم از نوع مادرزادي هستند.

علائم اوليه كلستئاتوم چيست؟

كلستئاتوم معمولا يك طرفه است (فقط يك گوش مبتلا ميشود). رايج ترين علامت اوليه ترشحات بدبو از گوش و تا حدي كم شدن شنوايي است. احتمالا از قبل مشكل عفونت گوش داشته ايد. ديگر علائم عبارتند از صداي زنگ در گوش و سردرد.

عوارض احتمالي آن چيست و چرا اهميت دارد؟

اگر كلستئاتوم درمان نشود به تدريج رشد كرده و بزرگ ميشود. با بزرگتر شدن هرآنچه را كه در مسيرش باشد تخريب و فرسوده مي كند.

بنابراين، عوارض احتمالي كه ممكن است در طول زمان ايجاد شوند عبارتند از:


  • آسيب و تخريب هميشگي استخوانچه ها (استخوانهاي كوچك داخل گوش). اگر اين استخوانها آسيب ببينند، كري براي هميشه اتفاق مي افتد.
  • آسيب به استخوان چكشي. استخوان چكشي يك تكه استخوان ضخيم است كه مي توانيد آن را پشت گوش احساس كنيد. استخوان چكشي به طور معمول با كيسه هاي هوا پر شده است (كمي همانند كندوي عسل). كلستئاتوم مي تواند بزرگ شده و به استخوان چكشي رسيده و سبب عفونت و تخريب آن شود.
  • آسيب به حلزون گوش و ديگر ساختارها در گوش داخلي. اين آسيب مي تواند به كري در همان طرف يا مشكلات تعادلي يا سرگيجه منجر شود.
  • آسيب به اعصاب مجاور كه به صورت مي روند. اين سبب فلج شدن(ضعف) برخي از ماهيچه هاي صورت شود.
  • كلستئاتوم اغلب عفونت مي كند و اين عفونت مي تواند به ديگر قسمتهاي مجاور بدن منتقل شود. در برخي موارد نادر كلستئاتوم ممكن است از پشت گوش جمجمه را تخريب كرده و وارد مغز شود. در نتيجه گسترش عفونت، شرايطي مثل مننژيت و آبسه مغزي ممكن است ايجاد شود. اين مشكلات مي توانند منجر به مرگ شوند.

كلستئاتوم بدخيم (سرطاني) نيست و به ديگر قسمتهاي دور بدن منتقل نميشود.

چگونه مي توان كلستئاتوم را شناسايي كرد؟

يك پزشك عمومي يا متخصص گوش و حلق و بيني ممكن است بر اساس علائم عمومي به كلستئاتوم مشكوك شود. وقتي گوش با اتوسكوپ( چراغ قوه) معاينه شود شايد بتوان كلستئاتوم را ديد. اغلب سوراخي هم در پرده صماخ وجود دارد.

آيا به آزمايشي نياز است؟

اوديومتري (تستهاي شنوايي) مي توانند كري يا نقص در شنوايي را نشان دهند كه اغلب در يك كلينيك بيمارستاني انجام ميشود. ممكن است از ترشحات گوش نيز نمونه برداشته شود. اين ترشحات اغلب حاوي باكتري (ميكروبي) به نام سودوموناس (Pseudomonas) استكه عامل بوي بد ترشحات است. براي بررسي ميزان آسيب حاصل از كلستئاتوم و به منظور برنامه ريزي براي درمان ممكن است سي تي اسكن مورد نياز باشد.

درمان كلستئاتوم چيست؟.

اغلب براي برداشتن كلستئاتوم وجلوگيري از آسيب بيشتر جراحي پيشنهاد ميشود. ممكن است براي رفع هر گونه عفونت و خشك كردن گوش قبل از جراحي به شما آنتي بيوتيك داده شود.

جراحي

با جراحي مي توان همه قسمتهاي مبتلا از جمله خود كلستئاتوم را برداشت.

Tympanomastoidectomy برداشتن پرده صماخ و كل يا قسمتي از استخوان چكشي جمجمه بسته به گستردگي كلستئاتوم است. در منطقه گوش داخلي يك منفذ بزرگ ايجاد ميشود كه نياز به تميز كردن به صورت مداوم و پاك كردن چربي گوش در كلينيك گوش و حلق و بيني دارد. اين شيوه در برداشتن كل كلستئاتوم موثرتر است. گاهي ممكن است اين جراحي به عوارضي مثل سرگيجه، خواب آلودگي و آسيب به اعصاب صورت داشته باشد كه منجر به فلج ماهيچه هاي صورت در طرفي كه كلستئاتوم قرار داشته شود.

Tympanoplasty اين عمل ديگري است كه مي توان آن را بر روي پرده صماخ انجام داد. اين تكنيك كم تهاجمي تر (بسته) است و بعد از عمل به لحاظ زيبايي ظاهر بهتري دارد. با اين وجود، ريسك بازگشت كلستئاتوم بيشتر بوده و تا يك سال بعد نياز به عمل هايي براي كنترل آن است.

درمان غيرجراحي

اگر آن قدر سالم نيستيد كه تحمل يك بيهوشي عمومي را داشته و نمي خواهيد جراحي داشته باشيد بهترين راه ممكن براي درمان ‘aural toilet’ (شستشوي گوش) است. اين شيوه شامل شستن مجراي گوش و تخليه ذرات با استفاده از يك ميكروسكوپ است. اين كار بايد مداوما انجام شود و نهايتا هم نمي تواند جلوي رشد كلستئاتوم را بگيرد.

آيا احتياج به پيگيري دارد؟

اگر كلستئاتوم داشته ايد بايد در تمام عمرتان تحت نظر يك كلنيك گوش و حلق و بيني باشيد. احتياج داريد كه گوشتان مداوما شستشو داده شود تا هر گونه چربي و كثيفي جمع شده تخليه گردد. متخصص بايد اطمينان حاصل كند كه كلستئاتوم باز نگشته باشد. اگر تخليه گوش دوباره شروع شدن احتياج به جراحي ديگري خواهد بود. امروزه به طور روز افزوني از اسكن هاي ام.آر.آي به جاي جراحي هاي چكاب استفاده ميشود.

دورنماي آن چگونه است؟

به اين بستگي دارد كه تا زمان شناسايي و درمان، كلستئاتوم تا چه حد آسيب رسانده باشد. همچنين بستگي دارد به اينكه آيا عوارضي مثل مننژيت يا كري اتفاق افتاده باشد يا خير. هرچه جراحي زودتر انجام شود و چكاب مداوم انجام شود شانس نتيجه خوب بيشتر است.

دکتررضااسدی

پزشک، متخصص اپیدمیولوژی، پژوهشگر بین المللی، استادیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد و مشاور سازمان بهداشت جهانی. او سابقه تدریس در زمینه نگارش علمی از 10 سال گذشته دارد و شیوه آموزشی او بسیار آسان و روان است. - شاخص h براساس اسکوپوس: 22 - تعداد مقالات نمایه شده ISI تا سال 1398: 35

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پست بعدی

چگونه مانع از نفخ بعد از خوردن غذا شویم

شنبه 22 آذر 1399
نفخ کردن بسیار آزار دهنده است. اما درمان آن ساده است.

سردبیر

دکتر رضا اسدی

من یکی از بزرگترین اهداف همیشگی ام، ترویج شیوه زندگی سالم بوده است. این کار را با آموزش سلامت به بیمارانم آغاز کردم و سپس در فضای مجازی آن را توسعه دادم.

دسترسی سریع