دفع یک سنگ کلیه

سنگ کلیه چیست؟

سنگ کلیه توده های جامدی هستند که زمانی که مواد شیمیایی و مواد معدنی در ادرار سخت شده و به کریستال تبدل میشوند شکل می گیرند.

این مواد شیمیایی و معدنی مثل کلسیم و اسید اوریک همیشه در سطوح کم موجود هستند. مقادیر اضافی اغلب از طریق ادرار دفع میشوند. با این وجود، در برخی موارد مقادیر زیادی در بدن باقی مانده و سنگهای کلیه ممکن است ایجاد شوند.

  • در برخی مواد علت ایجاد سنگ کلیه مشخص نیست اما برخی از سبکهای زندگی و فاکتورهای سلامت می توانند احتمال ایجاد آنها را افزایش دهند. برای نمونه:
  • خوردن پروتئین زیاد
  • مصرف بیش از اندازه ویتامین D
  • ننوشیدن مایعات کافی
  • چاقی
  • ابتلا به اختلال متابولیکی
  • داشتن بیماری التهابی روده یا نقرس

امکان ابتلا در کسانی که سابقه خانوادگی سنگ کلیه دارند بیشتر است.

برخی از علائم متداول سنگهای کلیه

  • درد شدید در پشت و بغل ها مخصوصا دردی که ناگهانی است
  • وجود خون در ادرار
  • نیاز مداوم به دستشویی رفتن
  • درد در زمان ادرار کردن
  • بوی بد ادرار
  • احساس نیاز به دستشویی اما ادرار کردن به مقدار کم یا نکردن

سنگهای کلیه در کلیه شکل می گیرند و سبب به میزنای جا به جا میشوند. میزنای مجرایی است که کلیه را مثانه متصل می کند و امکان جریان ادرار را فراهم می آورد. سنگهای کوچک اغلب می توانند به صورت طبیعی دفع شوند اما سنگهای بزرگتر در میزنای گیر کرده و سبب ایجاد علائم ذکر شده در بالا می گردند.  در ادامه در مورد فاکتورهای تعیین کننده مدت زمان دفع سنگ کلیه اطلاعاتی آورده شده است.

درد سنگ کلیه در پشت متمایل به پهلوها حس می شود و بسیار شدید و تا زمان دفع سنگ کلیه ادامه دارد.
درد سنگ کلیه در پشت متمایل به پهلوها حس می شود و بسیار شدید و تا زمان دفع سنگ کلیه ادامه دارد.

چه مدت زمانی طول می کشد تا دفع شود؟

فاکتورهای متعددی در مدت زمان انتظار شما برای دفع تاثیر می گذارند که عبارتند از:

اندازه

اندازه سنگ عامل اصلی برای این است که آیا سنگ می تواند به صورت طبیعی دفع شود یا خیر. سنگهای کوچکتر از 4 میلی متر در 80 درصد مواقع خود به خود دفع میشوند و دفع آنها به طور میانگین 31 روز به طول می انجامد.

سنگهای 4 تا 6 میلی متری نیاز به نوعی درمان دارند و در حدود 60 درصد آنها به صورت طبیعی دفع میشوند که به طور میانگین 45 روز طول می کشد.

سنگهای بزرگتر از 6 میلی متر برای دفع نیاز به درمان پزشکی دارند. تنها در حدود 20 درصد آنها به صورت طبیعی دفع میشوند. برای سنگهایی با این اندازه اگر قرار باشد به صورت طبیعی دفع شوند تا 1 سال ممکن است به طول بیانجامد.

مکان

اگرچه اندازه سنگ مهمترین عامل برای تعیین مدت دفع می باشد اما مکان آن در میزنای نیز تفاوت ایجاد می کند. سنگهایی که در انتهای میزنای نزدیک تر به جایی که به مثانه می چسبد قرار داشته باشند نسبت به آنهایی که نزدیک تر به کلیه قرار دارند احتمال دفع خود به خودی بیشتری دارند. تحقیقات نشان داده اند که 79 درصد این سنگها به خودی خود دفع میشوند.

برای سنگهایی که در ابتدای میزنای در نزدیکی کلیه قرار دارند تا 48 درصد این سنگها بدون هیچ گونه درمان پزشکی دفع میشوند.

آیا راهی برای درمان سریعتر آنها وجود دارد؟

بهترین درمان خانگی برای تشویق به دفع سنگ نوشیدن مایعات بسیار است مخصوصا آب ساده و نوشیدنی های سیترات دار مثل آب پرتغال یا گریپ فروت. مایعات اضافه سبب میشود شما بیشتر ادرار کنید که به حرکت کردن سنگها کمک کرده و مانع از افزایش اندازه شان میشود. باید حداقل 2 تا 3 پیمانه (پیمانه ای در حدود 1 لیتر) در روز آب بنوشید.

هر چه سنگ کلیه کوچکتر باشد امکان دفع خود به خودی آن بیشتر است بنابراین شما باید اقداماتی انجام دهید که مانع از رشد آن شوید. که شامل رژیم غذایی کم نمک و کم کلسیم و پروتئین میشود.

با این وجود برای اینکه بدنتان درست عمل کند نیاز به همه چیز دارید بنابراین با پزشک خود در مورد رژیم غذایی مناسب برای کمک به دفع سنگ مشورت کنید.

دفع سنگ کلیه می تواند بسیار دردناک باشد. استفاده از داروهایی نظیر ایبوپروفن روند دفع را تسریع نمی کند اما می تواند در زمان دفع شما را کمی آرام سازد. استفاده از کیسه آب گرم نیز می تواند موثر باشد.

اگر تب داشتید یا حالت تهوع شدید و یا نمی توانستید مایعات را بدون بالا آوردن قورت دهید باید سریعا به پزشک مراجعه کنید. به همین صورت اگر تنها یک کلیه و یا مشکلات شناخته شده کلیه دارید حتما به پزشک مراجعه کنید.

سنگ کلیه که عفونت کرده باشد نیاز به جراحی اورژانسی دارد. اگر متوجه علامتی از عفونت شدید به بیمارستان مراجعه کنید.

درمانهای پزشکی غیر جراحی

در برخی موارد ممکن است نیاز به دارو یک روشهای غیر جراحی برای کمک به دفع سنگ داشته باشید. داروها و درمانهای رایج عبارتند از:

مسدود کننده های مجرای کلسیم

مسدود کننده های مجرای کلسیم معمولا برای فشار خون بالا استفاده میشوند اما میتوان از آنها برای دفع سنگ کلیه نیز استفاده نمود. آنها سبب سل شدن میزنای شده و به کاهش درد کمک میکنند. همچنین میزنای را منبسط کرده و سنگها راحت تر می توانند عبور کنند.

لیپوتریپسی

لیپوتریپسی بک روش غیر جراحی است که در آن از امواج فراصوت (که با نام انواج سک نیز نامیده میشوند) برای شکستن سنگها استفاده میشود. با این امواج مکان سنگ مورد هدف قرار می گیرند و از بدن عبور می کنند. زمانی که سنگ شکسته شد قطعات کوچکتر راحت تر دفع میشوند. باید برای یک یا دو روز بعد از لیپوتریپسی بستری شوید.

در زمان دفع سنگ معمولا بدن دچار کم آبی مشود بنابراین ممکن است نیاز به تزریق سرم باشد. اگر شروع به استفراغ کردید یا علائم کم آبی شدید داشتید حتما به پزشک مراجعه کنید.

چه زمانی جراحی مورد نیاز است؟

اگر فکر می کنید سنگ کلیه دارید باید هر چه زودتر به پزشک مراجعه کنید. اگر مشخص شد که دارید پزشک تعیین می کند بهتر است سنگ خود به خود دفع شود، نیاز به دارو دارید یا باید سنگ را با جراحی خارج کرد.

در برخی شرایط، ممکن است پزشک جراحی برداشتن سنگ را بدون معطلی پیشنهاد دهد. که معمولا به این خاطر است که سنگ بزرگتر از آن است که بتواند به صورت طبیعی دفع شود (بیشتر از 6 میلی متر) و یا اینکه جریان ادرار را مسدود کرده است. اگر سنگ جلوی جریان ادرار را مسدود کرده باشد می تواند به عفونت یا نارسایی کلیه منجر شود.

در شرایط دیگر ممکن است توصیه کند که سبب کنید ببینید شاید سنگها خود به خود دفع شدند. در طول این مدت باید هر از چند گاهی به پزشک مراجعه کنید تا ببینید آیا چیزی تغییر کرده است یا خیر مخصوصا اگر علائم جدیدی داشتید.

در طول زمان انتظار اگر سنگ همچنان رو به بزرگتر شدن بود، درد غیر قابل کنترلی داشتید یا علائمی از عفونت مثل تب در شما دیده شد ممکن است پزشک جراحی را توصیه کند. عفونت، تب، ناراسس کلیه، درد مهارناپذیر همه نشانه هایی از نیاز به جراحی فوری هستند.

حرف آخر

سنگهای کلیه میتوانند بسیار دردناک باشند اما اغلب بدون نیاز به درمان پزشکی رفع میشوند. اگر فکر می کنید سنگ کلیه دارید هر چه زودتر به پزشک مراجعه کنید تا به شما کمک نماید برای بهترین راه درمان تصمیم گیری نمایید.

روی هم رفته، هر چه سنگ بزرگتر باشد دیرتر خود به خود رفع میشود. می توانید برای دفع آن منتظر شوید یا شاید هم پزشک  مداخله پزشکی را توصیه کند.

یکبار داشتن سنگ کلیه به این معنا است که احتمال ایجاد آن در آینده در شما بیشتر است. برای کاهش ریسک ایجاد سنگهای بیشتر مقدار زیادی آب بنوشید به طوری که رنگ ادرارتان زرد روشن یا شفاف باشد و رژیم غذایی غنی از میوه و سبزیجات و کم نمک داشته باشید.

پزشکتان می تواند به شما برای تغییر در سبک زندگی و رژیم غذای تان راهنمایی های لازم را ارائه دهد.

عاطفه مخلصی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پست بعدی

گلاب: مزایا و کاربردها

شنبه 20 شهریور 1400
گلاب چیست؟ گلاب از تقطیر گلبرگهای گل محمدی بدست می […]
مزایا و معایب گلاب

سردبیر

دکتر رضا اسدی

من یکی از بزرگترین اهداف همیشگی ام، ترویج شیوه زندگی سالم بوده است. این کار را با آموزش سلامت به بیمارانم آغاز کردم و سپس در فضای مجازی آن را توسعه دادم.

دسترسی سریع

ضبط پیام صوتی

زمان هر پیام صوتی 5 دقیقه است